Stop met sproeien: 15x slim je moestuin water geven bij droogte

Geen regen hoeft niet meteen een probleem te zijn – zelfs niet als je moestuin geen vaste watervoorziening heeft. Ontdek hoe je je moestuin water geeft bij droogte, hoe je geen drup verspilt, en hoe je ervoor zorgt dat je véél minder water nodig hebt. Zo sjouw je niet alleen minder met zware gieters, maar red je ook je oogst.

In een droge moestuin is een gezonde bodem minstens zo belangrijk als water. Zie de bodem als een spons: hoe meer organisch materiaal erin zit, hoe beter hij vocht kan vasthouden. Compost is een van de beste hulpmiddelen voor het verbeteren van je tuingrond. Zandgrond houdt dankzij compost meer water vast, terwijl zware kleigrond juist luchtiger wordt zodat regenwater beter kan doorsijpelen. Werk daarom jaarlijks royaal compost door de moestuin.

Een mulchlaag beschermt de bodem tegen felle zon en uitdrogende wind. Denk aan compost, stro, bladeren, grasmaaisel, houtsnippers of zelfs schapenwol. Zo verdampt er veel minder vocht en blijft de bodem koeler. Mulch bij voorkeur na een regenbui of nadat je flink water hebt gegeven. Mulch niet op kurkdroge grond, want een dikke mulchlaag kan juist voorkomen dat een klein buitje de wortels bereikt.

Kale grond droogt veel sneller uit én wordt warmer dan begroeide grond. Door de bodem zoveel mogelijk te beplanten, bijvoorbeeld met bodembedekkers, verdampt er minder water en bescherm je het bodemleven. Tussen hogere gewassen kun je bijvoorbeeld kruiden, Oost-Indische kers, sla of nectarrijke bloemen voor bestuivers laten groeien. De planten zorgen voor schaduw op de bodem, wat verdamping tegengaat. Bovendien krijgt onkruid zo minder kans. Dubbel winst!

Als je zuinig wil omgaan met water, grijp je al snel dagelijks even naar de gieter. Toch werkt dat vaak averechts. Geef liever één of twee keer per week royaal water. Planten die gewend raken aan dagelijkse beetjes water worden lui. Door iets minder vaak je planten water te geven, ’train’ je gewassen als het ware om zelf actiever en dieper naar vocht te zoeken. Dat levert sterkere planten op die beter omgaan met hitte en schommelingen in het weer.

Benieuwd naar de ervaringen van andere kwekers? Bekijk ook deze handige tips voor droogte in de (moes)tuin van kweker Heleen Calcoen.

Een simpele ‘gracht’ maakt een wereld van verschil. Trek met een schepje een cirkel rond je plant, zodat er een ondiep geultje ontstaat. Wanneer je vervolgens water geeft, stroomt het niet alle kanten op, maar kan het rustig naar de wortels van je plant zakken. Deze methode werkt vooral goed bij grotere, dorstige gewassen zoals courgettes, tomaten en pompoenen.

Een sproeier lijkt handig, maar het water komt overal terecht: op paden, bladeren en kale grond. Een deel verdampt zelfs nog voor het de planten bereikt en je verspilt zo dus veel water. Met een gieter of tuinslang geef je heel gericht water aan de voet van de plant. Dat is efficiënter én beter voor de plant zelf. Bovendien voorkom je zo dat onkruid tussen je rijen groenten profiteert van jouw kostbare water.

Tip! Leer meer over water geven en jouw eetbare (moes)tuin in de online Moestuincursus van Gardeners’ World. Tuinvrouw Anne Wieggers leert je stap voor stap alle fijne kneepjes van het moestuinvak.

Olla’s zijn ongeglazuurde terracotta potten die je ingraaft naast je planten en vult met water. Een olla werkt eigenlijk heel slim. De terracotta pot voelt als het ware aan of de grond droog is. Is de aarde rondom de pot droog, dan zuigt de grond langzaam water door de wand van de pot heen. Is de grond nog nat genoeg, bijvoorbeeld na een regenbui, dan gebeurt dat niet. Zo krijgen planten alleen water wanneer ze het echt nodig hebben. Voor een moestuin zonder vaste wateraansluiting – of om je tuin water te geven tijdens je vakantie – is dit een bijzonder slimme oplossing die niet voor niets al duizenden jaren wordt gebruikt.

Bekijk de video hieronder om te zien hoe je zelf een olla maakt:

Schoon drinkwater is kostbaar, zeker tijdens droge perioden. Gelukkig kun je in veel gevallen prima zogenoemd ‘grijs water’ gebruiken in de moestuin. Denk aan het koude water dat wegloopt voordat de douche warm wordt, of afgekoeld kookwater (zonder zout!). Vang dit water op en neem het in emmers of jerrycans mee naar de moestuin. Vermijd wel water met zeepresten, want die kunnen schadelijk zijn voor het bodemleven.

Een extreem droog voorjaar is een probleem, want rechtstreeks zaaien in droge grond is riskant. Zijn je zaden eenmaal ‘ontwaakt’ na het geven van water, dan mogen ze niet meer uitdrogen. Gebeurt dat wel, dan zullen je zaden niet kiemen. Door thuis in potjes voor te zaaien, zie je snel of je zaden niet te droog staan. Zo krijgen ze meer kans om te kiemen en uit te groeien tot sterke, jonge plantjes.

Zet gewassen met vergelijkbare behoeften qua water bij elkaar. Dorstige groenten zoals komkommer, courgette en selderij kun je dan heel gericht extra water geven, terwijl je groenten en kruiden die beter tegen droogte kunnen minder aandacht hoeft te geven. Dat scheelt weer wat gietertjes water en extra werk.

Sommige groenten zijn van nature sterker in droge omstandigheden. Wortelen, bieten, knoflook, uien, pepers en verschillende soorten bonen kunnen verrassend goed omgaan met een tekort aan water. Dat betekent niet dat ze nooit water nodig hebben, maar wel dat ze minder snel het loodje leggen tijdens een droge periode.

Bij droogte in je moestuin is water geven op het juiste tijdstip erg belangrijk. Op het heetst van de dag verdampt een groot deel van het water namelijk al voordat het de wortels überhaupt bereikt. De beste momenten om planten water te geven tijdens warm weer zijn dus vroeg in de ochtend of tijdens de avondschemering.

Water geven in de avond heeft vaak de voorkeur, omdat planten dan de hele nacht van het vocht kunnen profiteren. Slakken zijn dan helaas ook actiever, maar als je planten al groter zijn, zou dat geen probleem moeten zijn.

Bij droogte denken we vooral aan zon en hitte, maar de wind is minstens zo’n grote boosdoener. Een stevige, droge bries kan de bodem in korte tijd compleet gortdroog blazen. Een haag, vlechtscherm of een rij hogere planten rondom je moestuin helpt om de wind te breken. Daardoor ontstaat een microklimaat met minder wind waarin groenten minder snel uitdrogen. Kies je voor een eetbare haag met bijvoorbeeld bessenstruiken of doornloze bramen en frambozen, dan levert die beschutting ook nog eens extra oogst op!

Hoe goed je ook voorbereid bent, soms wint de natuur simpelweg. Niet iedere plant redt het tijdens extreme droogte, en dat hoort helaas ook bij moestuinieren. Verwijder planten die echt verloren zijn, zodat je je water en energie kunt richten op gewassen die nog wel kans van slagen hebben. Gezonde resten kun je versnipperen en direct hergebruiken als mulchlaag.

Kijk na een droge periode ook kritisch naar je tuinontwerp. Kun je volgend jaar meer regenwater opvangen? Zijn er plekken waar je meer schaduw in je moestuin of bescherming tegen wind moet creëren? Juist door van deze droge periodes te leren, maak je je moestuin elk jaar een stukje beter bestand tegen droogte en andere lastige omstandigheden.