Last van de hitte? Deze 12 planten maken je tuin koeler

Een tuin vol bloemen en groen is natuurlijk mooi, maar wist je dat planten ook een verrassend koelend effect hebben? Zij zorgen ervoor dat je tuin, terras of balkon tot wel vijf graden koeler aanvoelt, en dat is tijdens een hittegolf erg welkom! We leggen uit hoe het werkt én welke verkoelende planten je het best kiest voor je eigen, natuurlijke airco in de tuin.

Het klinkt misschien als een tuinfabel, maar het is pure biologie. Planten verdampen vocht via hun bladeren en dat proces zorgt voor verkoeling. Een beetje zoals wij doen door te zweten. Hoe groter het blad en hoe voller de plant, hoe meer effect.

Daarnaast geven grote planten en bomen natuurlijk schaduw, en schaduw betekent minder opwarming van je terras, tuinpad of gevel. Maar ook laagblijvende planten spelen een belangrijke rol: ze houden de grond koel en voorkomen dat die te snel uitdroogt.

Deze planten helpen je om de ergste hitte uit je tuin te verbannen en je terras of balkon aangenamer te maken tijdens de heetste dagen.

Bamboe kan behoorlijk hoog worden en zorgt zo voor luchtige, verkoelende schaduw. Hij blijft ook de winter groen en vormt een uitstekend scherm tegen de zon of inkijk. Let er wel op dat je kiest voor een niet-woekerende bamboe om te voorkomen dat je tuin verandert in een bamboebos.

Kale grond warmt sneller op dan begroeide grond, dus het is verstandig om zo veel mogelijk gaten in je tuin te vullen met planten. Met bodembedekkers heb je alle open plekken snel gevuld.

De keuze is enorm: van maagdenpalm (Vinca) tot purperklokje (Heuchera) en van kattenkruid (Nepeta faassenii, foto) tot ‘Flower Carpet’ trosrozen. Er is voor elke plek wel een goede plant te vinden die helpt jouw tuin koeler (en onkruidvrij) te houden.

Denk je ook aan verkoeling voor je gevel? Klimop (Hedera) is een ideale klimmer om tegen warme muren of schuttingen te laten groeien. Niet alleen verlaagt hij de temperatuur van gevels in de zomer, maar hij werkt ook in de winter isolerend. Hij groeit snel, is supersterk, is erg nuttig voor insecten en lokt meer vogels in je tuin.
Tip! Check ook even de feiten en fabels over klimop.

Siergrassen zijn prima ‘weefplanten’ tussen andere groepen planten. Hoe voller je border staat met planten, hoe meer verkoeling. Siergrassen leveren zo een belangrijke bijdrage aan een koelere tuin en zorgen daarbij voor luchtige beweging én een prachtig geluid bij wind.

Heb je meer verkoeling nodig op je balkon of terras, dan zit je met deze verkoelende planten goed. Zij groeien niet alleen in de vollegrond goed, maar voelen zich ook thuis in een pot.

De witte moerbei staat ook wel eens te koop onder de naam ‘dakmoerbei’. Deze boom wordt namelijk vaak gebruikt als natuurlijke schaduwmaker op (dak)terrassen. Zijn kroon vormt een soort parasol en met zijn dichte bladerdek verdampt hij veel vocht. Een goede verkoeler dus! De vruchten zijn smakelijk en gezond, maar wil je geen vlekken op je terras van gevallen fruit, dan zijn ook soorten verkrijgbaar die weinig tot geen vruchten geven (zoals de Morus alba ‘Fruitless’).

Een vijgenboom groeit tegenwoordig goed in ons klimaat, ook in de winter. Het is een fijne boom die snel groeit, groot blad heeft en je tuin een mediterrane uitstraling geeft. Hij vormt snel een natuurlijke parasol en is ideaal voor een warme hoek op het zuiden. Ook een goede keuze voor balkontuiniers, want hij doet het ook prima in een pot. Lees ook ons artikel over een vijgenboom snoeien om hem mooi en gezond te houden.

Als je het hebt over verkoelende bladplanten, dan mag de hosta natuurlijk niet ontbreken. De brede bladeren verdampen veel vocht en zorgen voor een goede bodembedekking. Perfect voor schaduwrijke of halfschaduwplekken, bijvoorbeeld onder een loofboom of in potten op het terras of balkon.

Tip! Lees meer in onze speciale uitgave Tuinieren in potten en bakken voor nog meer planten- en andere tips voor jouw pottentuin.

Bomen in de tuin brengen de temperatuur enkele graden omlaag en onder bomen is vaak ook een koel briesje te vinden. Het is dan ook een goed idee om een boom in de tuin te zetten, in zowel kleine als grote tuinen. Ze zorgen voor gevlekte schaduw, zodat het zonlicht gefilterd op de bodem valt. Zo kunnen planten daaronder alsnog zonlicht ontvangen, wat bijvoorbeeld goed is voor veel soorten prachtige lipbloemen. Zie jij jezelf al liggen in het gras onder de appelboom met een goed magazine?

Het verschilt wel per boom hoe het werkt met de schaduw. Met beuken en eiken valt er nauwelijks licht op de grond, maar bij appelbomen en hazelaar bijvoorbeeld wel. Hou hier rekening mee in je keuze.

Groot blad zorgt voor veel verdamping en dus meer verkoeling. Deze soorten verdienen eenplekje in je tuin als je echt groots wilt afkoelen.

Heb je een wat vochtiger standplaats? Dan kan het inheemse groot hoefblad een mooie aanwinst zijn! In het voorjaar komen eerst de opvallende bloemaren tevoorschijn, die daarna gevolgd worden door grote bladeren, die op schaduwrijke plekken zeer groot kunnen uitvallen. Zet deze plant alleen in de tuin als je er ruimte voor hebt, want ze kan aan het woekeren gaan.

De groenblijvende struik Fatsia japonica, of vingerplant, groeit met grote, verkoelende bladeren (20 tot wel 40 cm doorsnee) die iets weghebben van een hand met vingers. Hij kan zowel binnen in een pot als buiten in de vollegrond groeien. Zet hem dan wel op een beschutte plek uit de volle zon zet (halfschaduw is goed) om te voorkomen dat zijn blad verbrandt. Hij kan wel wat kou hebben, maar bescherm hem bij matige vorst. Hij is verder wintergroen en misstaat niet in een tropische tuin.

Hij ziet eruit als een tropische boom, maar de rijstpapierplant groeit gewoon in Nederlandse en Vlaamse tuinen. In zijn regio van herkomst is het een kleine boom tot zes meter hoog, maar bij ons is het eerder een heester die vaak in jungletuinen wordt geplant. Logisch, want zijn ingesneden bladeren kunnen wel een meter groot worden – cool!

Deze prehistorisch ogende plant groeit met groot, fijn geveerd varenachtig blad op een ‘stam’. De boomvaren (Dicksonia antarctica) kan in een pot op je terras of in de vollegrond, maar in de winter moet je hem wel beschermen tegen vorst. Zijn grote blad zorgt voor veel verdamping en gefilterde schaduw, en zolang je hem voldoende water geeft, kan hij prima in de volle zon staan.

Let op: probeer deze plant te krijgen via Europese kwekers, vaak worden deze planten geroofd uit de oerbossen van Nieuw-Zeeland.

Je hoeft echt geen tuinarchitect te zijn om hiermee aan de slag te gaan. De genoemde planten zijn een goed startpunt, maar over het algemeen geldt: hoe groener, des te koeler. Dus kies gewoon een paar planten met groot blad, zet een schaduwmaker bij je terras en laat de natuur z’n werk doen. En onthoud: een groene, koele tuin is niet alleen beter voor jezelf, maar ook voor insecten, vogels én het klimaat.