Oost-Indische kers

De eenjarige, kleurrijke Oost-Indische kers (Tropaeolum) is een echte favoriet in elke moestuin. In dit artikel lees je waarom en leer je alles over het zaaien en kweken van deze makkelijke én eetbare plant.

Oost-Indische kers (Tropaeolum) is een van de snelst groeiende en makkelijkste eenjarige planten om te kweken. Van midden de zomer tot aan de eerste herfstvorst tover je je tuin vol met levendig gekleurde bloemen. Je vindt ze niet alleen in oranje, geel en rood, maar ook in room, zalmroze, bordeauxrood en karmozijn. Sommige variëteiten hebben bovendien prachtig gemarmerd of gevlekt blad.

Er zijn grofweg twee types: struikvormige of dwergvariëteiten (Tropaeolum minus) en klimvariëteiten (Tropaeolum majus). Struikvormige soorten staan prachtig in potten, hangmanden of vooraan in een border. Klimvariëteiten kun je langs obelisken of klimrekken omhoog leiden of door andere planten laten winden. Ze zijn ook uitstekend inzetbaar als bodembedekker over een grindpad of langs een talud. Beide types groeien heel goed in potten.

Oost-Indische kers is niet alleen een lust voor het oog, maar ook voor de mond, aangezien de bloemen, bladeren en zaden eetbaar zijn. Daarnaast is het een uitstekende begeleidende plant in de moestuin. Rupsen van het groot en klein koolwitje eten de bladeren en worden zo weggelokt bij je koolgewassen. Oost-Indische kers is ook geliefd bij menig moestuineigenaar. Bladluizen zijn namelijk dol op deze plant en gaan eerder daarop zitten dan op je geliefde palmkool. Bovendien is de Oost-Indische kers een echte bijenlokker.

Oost-Indische kers heeft minimaal een halve dag zon nodig om goed te groeien. Een goed doorlatende grond is essentieel. Op arme grond bloeit deze plant juist het rijkst. In vruchtbare grond maakt hij veel blad aan ten koste van de bloemen, die bovendien wegschuilen onder het weelderige loof.

Plant Oost-Indische kers vooraan in een border, langs een obelisk, als combinatieteelt in de moestuin of als kleurrijke rand langs verhoogde bedden en potten.

Binnenshuis kun je vanaf maart zaaien. Buiten zaaien doe je zodra de grond voldoende is opgewarmd, meestal van maart tot mei. Een late zaai zorgt ervoor dat je tot de eerste vorst van de bloemen blijft genieten.

Je kunt Oost-Indische kers direct op de gewenste plek zaaien. Zo pak je dat aan:

Je kunt de zaden ook gewoon op losse plekken in de tuin verspreiden waar je ze wilt zien opkomen, zoals langs de rand van verhoogde bedden of in grote potten.

Zaaien in potten is een handige manier om eerder bloemen te krijgen en alvast een mooie potbeplanting voor te bereiden. Zaai één zaadje per pot van 9 cm in een kas of op een zonnige vensterbank. Laat de plantjes goed afharden en plant ze in het late voorjaar buiten uit.

Heb je zelf geen planten opgekweekt uit zaad? Bij duurzame kwekerijen vind je in het late voorjaar of de vroege zomer kleine potjes met Oost-Indische kers die direct klaar zijn om uit te planten.

Graaf een gat dat even groot is als de pot waarin de plant stond. Zet de plant in de grond zodat de bladkroon op grondniveau zit en geef daarna flink water.

Meng twee derde turfvrije, universele potgrond met een derde fijn grind of grit. Dit verlaagt de vruchtbaarheid en verbetert de afwatering. Plant ook hier de plant met de bladkroon op grondniveau en geef ruim water.

Oost-Indische kers vergt weinig onderhoud. Planten in de vollegrond hoef je vrijwel nooit extra water te geven. Planten in potten geef je wel regelmatig water, zodat de potgrond gelijkmatig vochtig blijft. Geef ze echter geen extra plantenvoeding. Door uitgebloeide bloemen regelmatig te verwijderen, stimuleer je de plant om langer en rijker te bloeien.

De bladeren, bloemen en zaden van Oost-Indische kers zijn allemaal eetbaar. De bloemen en jonge bladeren hebben een pittige, peperachtige smaak en zijn heerlijk in een salade. De plant is dan ook nauw verwant aan waterkers. De groene zaaddozen kun je uitstekend gebruiken als vervanger van kappertjes. Pluk ze wanneer ze rijp maar nog groen zijn en maak ze in met azijn.

Je kunt de rijpe zaden verzamelen en bewaren op een koele, droge plek om ze het volgende jaar opnieuw te zaaien. In milde gebieden zaait de plant zichzelf ook gemakkelijk uit. Hierdoor krijg je vanzelf nieuwe zaailingen, die je eenvoudig kunt verwijderen als je ze niet in de tuin wilt hebben.

Bladluizen zijn verzot op Oost-Indische kers, met name de zwarte luizen. Dit is erg nuttig om luizen weg te lokken bij bijvoorbeeld bonenplanten, maar het is minder prettig als je de plant voor de bloemen of bladeren kweekt. Om bladluizen biologisch te bestrijden spuit je de luizen weg met een krachtige waterstraal of laat je lieveheersbeestjes, zweefvliegen en gaasvliegen hun werk doen. Al deze insecten leggen hun eitjes op luizenkolonies, waarna de larven de luizen razendsnel opeten.

Oost-Indische kers trekt ook het groot en klein koolwitje aan. Deze vlinders leggen geelgroene eitjes aan de onderkant van de bladeren, die later uitkomen als bladetende rupsen. In de moestuin is dit enorm handig om koolwitjes weg te houden bij je koolgewassen. Wil je de plant puur voor de sierwaarde of oogst gebruiken, dan zijn deze rupsen misschien minder gewenst. Maar de Oost-Indische kers heeft een hoge herstelkracht en groeit ontzettend snel terug nadat hij is aangevreten.

Wil je toch liever geen eitjes op de plant? Dan kun je ze eventueel ook nog verplaatsen naar een andere plant die je minder dierbaar is en waar koolwitjesrupsen ook dol op zijn, zoals alle kruisbloemigen, waaronder grote zandkool (inheemse rucola), herdertasje, koolzaad etc. We willen natuurlijk wel kunnen genieten van de vlinders die straks rondvliegen door de tuin en de biodiversiteit een boost geven!

Er zijn prachtige variëteiten om uit te kiezen, van compact en struikvormig tot weelderig klimmend. Dit zijn een aantal aanraders:

Oost-Indische kers is een eenjarige plant en overleeft de nachtvorst niet. Toch kun je hem elk jaar terugverwachten in de tuin als je hem zaden laat zetten. De plant zaait zichzelf namelijk erg gemakkelijk uit.

Sommige tuiniers raden af om Oost-Indische kers naast koolgewassen te planten, maar dit kan juist ontzettend nuttig zijn. Rupsen van het groot en klein koolwitje die op de koolgewassen zitten, kun je overbrengen naar de Oost-Indische kers. Daar richten ze veel minder schade aan, aan je uiteindelijke oogst.