Alles over de kas in de tuin: soorten, tips en onderhoud

Een kas in de tuin geeft je de kans om meer gewassen en vorstgevoelige planten te kweken, en om het hele jaar door heerlijk in het groen rond te scharrelen als het buiten fris is. Wij vertellen je alles over de kas: van geschikte planten tot tips voor de indeling. Maar ook klusjes in de kas die je écht niet moet vergeten!

Een kas kan variëren van rechthoekig tot koepelvormig, van hout tot metaal, glas of plastic, van verwarmd tot onverwarmd en van groot tot klein. Er zijn verwarmde exemplaren, maar als dat financieel niet haalbaar is, heb je nog altijd een plek waar je in de lente eerder kunt beginnen met het zaaien van groenten en bloemen, en waar je bijvoorbeeld tomaten en paprika’s veel eerder kunt laten rijpen dan wanneer je ze buiten kweekt. De keuze is reuze, en dit zijn een paar populaire opties:

Het hangt allemaal af van smaak (en geld). Een aluminiumlegering is duurzamer, voordeliger en relatief onderhoudsvrij, maar rode ceder, waar de meeste houten kassen van worden gemaakt, is licht en gaat makkelijk twintig jaar of meer mee. De grootste luxe? Een legering met poedercoating. Dat materiaal ziet eruit alsof het geverfd is, maar je hoeft alleen maar eens per jaar met een flinke wasbeurt mos en algen te verwijderen. En het heeft een vrijwel oneindige levensduur.

Tip! Glazen ramen zijn een aanrader, want ze laten meer licht door en zijn duurzamer dan kunststof.

Kies een open plek waar de kas zoveel mogelijk licht krijgt. Door schaduw, bijvoorbeeld van bomen, worden kasplanten lang en pierig, omdat ze zich uitstrekken naar het licht. Zorg dat de kas op stabiele fundamenten staat (de leverancier zal je hierover adviseren) en als je hem wilt verwarmen, moet je zorgen voor een elektriciteitsaansluiting.

Tip! Qua afmetingen is 2 m bij 2,5 m het populairst voor kleine tuinen, maar kies een zo groot mogelijke kas als je kwijt kunt. Hoe groot hij ook is, je zult hem altijd vullen!

De inrichting van de kas is heel belangrijk om over na te denken. Iedereen gebruikt een kas anders, maar dit zijn een paar overwegingen:

Bedenk dat ventilatie net zo cruciaal is als verwarming, vooral in de zomer, als je juist lagere temperaturen wilt in plaats van hogere. Een vrije luchtcirculatie helpt ook ziekten en plagen, die gedijen bij stilstaande lucht, te bestrijden. Een automatische raamopener (een hydraulische cilinder die uitzet en samentrekt) helpt oververhitting te voorkomen als je met vakantie of op je werk bent.

Let op: ook in de winter moet je ventileren om o.a. de luchtvochtigheid laag te houden. De ideale luchtvochtigheid ligt tussen de 60-80 procent.

Een kas is met name een feest voor allerlei vorstgevoelige planten die temperaturen onder nul niet zouden overleven, en die goed gedijen bij veel licht. Verder is de keuze natuurlijk helemaal aan jou: van sierplanten in potten tot tomaten, paprika’s, aubergines, sla, radijsjes en komkommers. En zelfs kamerplanten! We geven een paar voorbeelden uit de kas van onze hoofdredacteur Anne.

Citrusplanten overwinteren graag in de kas en kunnen de lente en zomer doorbrengen in de buitenlucht.

In de kas kan je uitstekend licht en beschut tomaten kweken. Hoe meer licht het afrijpende fruit krijgt hoe beter. Overweeg in de vollegrond een olla te plaatsen, voor een constante toevoer van water in kleine beetjes. Dit voorkomt dat de vruchten barsten.

Enkele smakelijke soorten tomaten zijn:

Tip van Anne: “Wat ik bij mijn stamtomaten geregeld doe om ziektes tegen te gaan en het afrijpen te bevorderen, is een flinke snoeibeurt. Ik zorg dat de onderste bladeren weg zijn voor luchtcirculatie, en ben ook niet bang om meer blad weg te snoeien. Zolang je zorgt dat er altijd per plant op zijn minst zes gezonde bladparen zitten gaat het goed.”

Paprika’s en pepers kun je in potten of in de vollegrond kweken. Gebruik bijvoorbeeld een hoge en slanke pot, zodat de plant diep kan wortelen en weinig plek in beslag neemt. Voed ze wekelijks bij metsmeerwortelvoeding, tegelijk met tomaten.

Kies voor bloeiende (klim)planten die in de beschermde omgeving van de kas de winter deels goed zullen doorkomen. Denk bijvoorbeeld aan Suzanne-met-de-mooie-ogen, Indische jasmijn en de winterbloeiende Jasminum polyanthum (kamerjasmijn).

Favoriet van Anne: ‘De dame van de nacht’ (Cestrum nocturnum). “De geur die deze planten verspreiden is fenomenaal. De dame van de nacht doet dit vooral wanneer de avond valt, waardoor het – met de gezellige lampen aan in mijn kas – een heerlijke plek is om een boek te lezen. Zo is mijn kas niet alleen een nuttige, maar ook romantische plek.”

Aeonium is bijvoorbeeld een vetplant die mooie rozetten maakt, waardoor het lijkt alsof je altijd bloemen hebt om je heen. Cactussen vallen ook onder de vetplanten; Rebutia fiebrigii bloeit bijvoorbeeld prachtig met zachtroze bloemen.

Ze kunnen prachtig bloeien en vangen meteen de nodig brom- en fruitvliegjes in de kas: vleesetende planten! De truc om ze gelukkig te houden is regenwater. Zet ze in een bakje waar altijd water in staat, het zijn namelijk echte moerasplantjes. In kraanwater zit te veel kalk voor ze.

Koop biologische kruiden in de supermarkt, peuter de vele zaailingen die hierin op elkaar gepropt staan uit elkaar, en plant ze met meer onderlinge afstand uit. Zo heb je voor een paar euro, en zonder zaaien, een gigantische hoeveelheid keukenkruiden.

Favoriet van Anne: Basilicum ‘Genovese’ en ‘Magic mountain’. “‘Jouw pesto is de besto’ zegt mijn gezin altijd. Vandaar dat ik basilicum kweken erg serieus neem. Sterker nog, wij kunnen een jaar lang pesto eten, want iedere keer als ik een portie maak voor het eten, vries ik tegelijk een aantal porties in. Zo eten we altijd onze eigen ‘pesto de besto’ in plaats van iets uit de winkel.

In een kas is minder sprake van een natuurlijke balans zoals je die buiten in je tuin wel vindt. Waar er buiten al snel lieveheersbeestjes op komen dagen bij luizen, is dat in een semi-afgesloten ruimte toch lastiger. Ook zijn de echt kleine kriebelaars zoals trips, rouwvliegjes en wolluis gek op de omstandigheden in een kas. Vooral bij planten die er wat langer verblijven kunnen deze beestjes de conditie van je planten aantasten.

1. Ventileren. Een flinke bries door de kas heen laten waaien is belangrijk. Zet de deur bij warm weer iedere dag even open.

2. Vleesetende planten. Zet een paar vleesetende planten in de kas, zoals trompetbekerplant, vetplant en zonnedauw. Die vangen rouwvliegjes. Of zet aaltjes en de larven van het gaasvliegje in (online verkrijgbaar).

3. Koper tegen slakken. Koper kan enorm helpen om slakken te weren, want ze houden er gewoon echt niet van. Tik tweedehands koperen bakken en schalen op de kop om erin te tuinieren. Hierin kun je je meest kwetsbare jonge plantjes zetten.

Tip van Anne: “Mijn stamtomaten heb ik opgebonden aan koperen buizen, en met koperen etiketten geef ik aan om welke soorten het gaat. Zo ziet het er mooi uniform uit en schrikken slakken zich een hoedje van al dat kopergeweld.”

In Gardeners’ World magazine geven we bijna elke maand tips voor het onderhoud en de verzorging van je planten in de kas (en de rest van de tuin). Je kunt het magazine los kopen in de winkel of overweeg een abonnement en blijf maandelijks op de hoogte. Een paar belangrijke klusjes in de kas hebben we hieronder voor je.

Grote schoonmaak. Begin het jaar goed met een schone kas: schrob hem schoon of gebruik een hogedrukspuit om mos en algen te verwijderen zodat de ramen meer licht doorlaten. Met een goede schoonmaakbeurt houd je plagen en ziektes weg. Veeg de vloer dus regelmatig en neem de werkbanken af met warm water.

Planten voeden. Met name potplanten in de kas moet je vanaf hun groeiperiode goed bijvoeden, circa eens in de twee weken. Gebruik een stikstofrijke plantenvoeding voor meer bladgroen. Wil je vooral de bloei en vruchtzetting bevorderen, zoals met tomaten? Gebruik dan een kaliumrijke voeding, zoals smeerwortelgier of biologische tomatenvoeding. Zeewiervoeding is ook een goede optie, voor planten die wat pips zien. In de herfst, wanneer planten hun rustperiode ingaan, stop je met voeden.

Zonwering. In het late voorjaar en in de zomer is in de kas een vorm van zonwering nodig, zodat je planten niet verschroeien. Zonneschermen (binnen of buiten) zijn flexibel en je kunt ze naar behoefte neerlaten en ophalen. Of bekijk onze inspiratie voor creatief kassenwit als zonwering.

Water geven. Geef zorgvuldig water, het liefst ‘s ochtends zodat de kas ‘s nachts niet vochtig is. Met name potplanten zijn dorstig. Geef met een gieter of druppelsysteem water aan de voet, niet op de bladeren.

Planten naar binnen. Verhuis in het najaar je zeer vorstgevoelige planten zoals pelargoniums naar binnen. Daar bloeien ze nog vrolijk door, en zijn ze mooi stekmateriaal. Ook citrusplanten mogen verhuisd worden naar de winterkas.

Houd vliesdoek in de aanslag. Houd de temperatuur als een havik in de gaten. Wanneer het buiten een paar graden vriest, kun je het beste je zeer vorstgevoelige planten, zoals een citroenboom, inpakken met vliesdoek of jute.

Wintergroenten kweken. Voor een lekkere oogst in de winter, zaai je wintergroenten zoals sla, snijbiet of palmkool.