Bomen planten: wanneer en hoe doe je dat?

Wanneer en hoe plant je bomen? Veel mensen vinden dit maar een griezelig tuinklusje en stellen bomen planten daarom uit. Maar met ons stappenplan en een paar belangrijke tips, draai jij er je hand niet voor om in jouw tuin.

Foto: Liesbeth Disbergen

De beste tijd om bomen te planten is in de winter (december-februari), het vroege voorjaar (maart-april) of in de herfst (oktober-november). Wij zijn groot fan van bomen planten in de herfst, omdat ze dan het beste aanslaan in de vollegrond. Plant liever niet tijdens heet of droog weer, zoals in de zomer. De kans is groot dat hij dan te droog staat en niet goed aanslaat.

Een boom met kale wortels koop je zonder pot of kluit aarde. Dit is een voordelige manier om meerdere bomen of een haag aan te planten. Voor het planten kies je de rustperiode, van november tot maart. Voor bladverliezende bomen met kale wortels is de winter een geschikt plantmoment.

Zet een boom met kale wortels na aankoop zo snel mogelijk in de grond. Uitdroging van de wortels moet je voorkomen. Lukt meteen planten niet bij je boom? Kuil de plant dan in door de wortels tijdelijk af te dekken met vochtige aarde, druk die aan en geef water. Hoef je maar kort te wachten? Zet ze dan in een emmer met water en plant ze een of twee dagen later uit.

Is je boom in een pot opgekweekt? Dan ben je voor het uitplanten in principe niet aan één seizoen gebonden. Toch hebben het voorjaar en het najaar de voorkeur: de bodem is dan warm en vochtig.

Plant je een fruitboom die je in pot hebt gekocht, geef hem dan voldoende water. Ook als het weer droog is, moet hij kunnen wortelen. Voor bomen geldt verder: wacht met planten als de aarde bevroren of te nat is, en vermijd heet, droog weer.

Plant een boom in je tuin en je krijgt er ontzettend veel sfeer, beschutting, geur, tuindieren en soms zelfs bloemen voor terug. Bomen kunnen complete ecosystemen op zichzelf worden, waardoor ze de biodiversiteit als geen ander ten goede komen. Tel daar de frisse lucht, eventuele oogst en een lekkere plek in de schaduw bovenop, en je kan niet meer zonder.

Bomen kun je zelf opkweken uit pitten of bessen, maar je kunt ook een exemplaar aanschaffen bij een duurzame bomenkwekerij, zoals Albert Leemreize in Ruurlo of StadsBomerij (fruitbomen) in Almere. Bomen van goede kwaliteit zijn best een investering. Het is dus de moeite waard ze zorgvuldig te planten. Ga aan de slag als de grond redelijk droog is, en volg het stappenplan hieronder.

Kies de standplaats van een boom met zorg, want hij verandert je tuin voor de lange termijn. Controleer of er genoeg ruimte voor de boom is en bedenk voor het planten hoeveel schaduw de boom zal geven. Vergeet ook de zuurgraad van de bodem én de invloed van de wind niet.

Maak de kluit vóór het planten goed nat. Zet hem bij twijfel tien minuten in een emmer water. Zitten de wortels dicht op elkaar, maak ze dan met je vingers of een handvork voorzichtig wat los. Zo stimuleer je ze om naar buiten te groeien.

Graaf vervolgens met een schop een rond gat dat net zo diep en twee keer zo breed is als de wortels van de boom. Let op: maak het plantgat niet te groot, anders kan de boom wegzakken.

Bij een boom met kale wortels laat je de hoofdwortels van de stam af wijzen. Zorg dat ze in het plantgat passen zonder langs de wand te krullen of buigen. Zorg dus voor voldoende breedte in het plantgat.

Zet de boom in het gat. Leg een stuk hout over het gat en controleer of de boom daarin even diep staat als in de pot. Zorg dat de wortelhals, de overgang van stam naar de eerste wortels, gelijk ligt met de omliggende grond. Kun je die overgang niet zien, haal dan voorzichtig wat aarde van de stam weg. Wanneer je een boom te diep plant, zal hij niet voorspoedig groeien.

Sla een paal stevig in de grond, aan de kant van de overheersende windrichting. Vul het gat en druk aan.

Tip: Gebruik een niet te lange boompaal, zodat de boom nog wat bewegingsvrijheid behoudt. Hier wordt hij sterker van. Lees meer tips in dit artikel over boompalen plaatsen.

Geef water en bedek de bodem met een 5 cm dikke mulchlaag van compost of houtsnippers. Zo wordt vocht vastgehouden en onkruid onderdrukt.

Tip! Zorg dat je de wortelhals vrijhoudt van mulch. Mulch niet als de grond droog of bevroren is. Geef altijd eerst ruim water en dek de bodem pas daarna af.

Bind de boom aan de paal met een boomband. Check goed of de boom rechtop staat voor je hem vastbindt.

Geef de boomwortels na het planten regelmatig water, zeker in het eerste jaar na de aanplant. Dit zorgt ervoor dat hij goed aanslaat. Snoeien is belangrijk als je de vorm in toom wil houden of jezelf wil verzekeren van een goede oogst bij fruitbomen. Bekijk ons stappenplan voor het snoeien van een boom, waaronder het opkronen, waarbij alle zijvertakkingen worden verwijderd.

Controleer ook de boomband geregeld, zodat hij de dikker wordende stam niet afknelt. Test na twee jaar of de boom zonder steun stevig blijft staan. Maak de band los en duw voorzichtig tegen de boom. Blijft de aarde rond de stam op haar plek, dan is de paal niet langer nodig.

Volgens de wet mag je een boom niet binnen 2 meter van de erfgrens met de buren planten. Voor een struik geldt een minimale afstand van een halve meter tot de erfgrens. Maar groeit deze uit tot een boom? Dan kunnen je buren tegenstribbelen. Op juridischloket.nl vind je meer informatie over uitzonderingen en verjaringskwesties, en soms ook in een plaatselijke verordening (APV). Bij het Kadaster kun je achterhalen waar de erfgrens loopt.

Er zijn eindeloos veel soorten om uit te kiezen. Of jij nou voor een lijsterbes of een wilde roos gaat, is heel persoonlijk. Dit zijn de drie favoriete bomen van Gardeners’ World-hoofdredacteur Anne Wieggers. Laat je inspireren!

Anne: “Dit ene boompje doet je hele tuin geuren als een historische lindelaan met wel tien bomen. En dat terwijl hij heel klein blijft.”

“De besjes van deze prachtige krentenboom zijn de lekkerste die ik ken. Ze zijn heerlijk zoet en heel gezond. Deze boom is ook nog eens prachtig in elk seizoen.”

“Fruit kweken in de allerkleinste ruimte, dat kan met step-over boompjes. Ik gebruik ze aan de randen van een verhoogd bed. Dit levert niet alleen oogst, maar ook echt een leuk beeld op.”

In de Gardeners’ World-speciale uitgave ‘Het geheim van de kweker‘ geeft boomkweker Albert Leemreize heel veel tips voor bomen in kleine en grote tuinen. Bekijk de uitgave hieronder en ontdek nog veel meer kennis en tips van ambachtelijke kwekers.