Lijsterbes

Met zijn witte voorjaarsbloesem, kleurrijke bessen en mooie herfstblad is de lijsterbes (Sorbus) bijna het hele jaar aantrekkelijk. Ontdek hoe je een lijsterbes plant en verzorgt en welke soorten mooi zijn voor je tuin.

De lijsterbes (Sorbus) is een bladverliezende boom die bekendstaat om zijn sierlijke witte voorjaarsbloesem, frisse geveerde bladeren en opvallende rode of gele bessen in de herfst. Onder dit geslacht valt ook onze inheemse wilde lijsterbes (Sorbus aucuparia).

De bloemen worden in het voorjaar druk bezocht door bestuivers zoals wilde bijen, hommels en zweefvliegen. In de herfst zijn de bessen een belangrijke voedselbron voor vogels zoals merels, zanglijsters en roodborstjes. Omdat veel soorten compact blijven, passen ze perfect in kleinere tuinen. Bovendien trakteren sommige variëteiten je op schitterende herfstkleuren.

Daarnaast is de lijsterbes een uitstekende keuze als je wat meer privacy wilt in de tuin of een lelijke muur aan het zicht wilt onttrekken.

De lijsterbes groeit het best in vochtige, maar goed doorlatende grond. Kies een standplaats in de volle zon tot halfschaduw. Plant hem bijvoorbeeld achteraan in een border als mooie achtergrond, of geef hem een ereplaats als solitaire boom in het gazon.

Lijsterbessen koop je als bomen met kale wortels (wortelgoed) of in pot gekweekt. Bomen met kale wortels plant je in de rustperiode tussen november en maart. In pot gekweekte bomen kun je het hele jaar door planten, zolang de grond maar niet bevroren is.

Zo ga je te werk:

Plaats na het planten een boompaal om te voorkomen dat de boom scheef waait of de wortels losraken. Laat deze paal ongeveer twee jaar staan, totdat de boom goed is geworteld.

Als de lijsterbes eenmaal goed is aangeslagen, heeft hij nog maar weinig verzorging nodig. Geef de eerste twee jaar wel regelmatig water om de boom op weg te helpen, zeker tijdens erg droge perioden. Breng daarnaast elk jaar een laag mulch aan van goed verteerde paardenmest of compost om de bodem vochtig te houden en extra voeding te geven.

Soms groeien er scheuten (wortelopslag) vanuit de basis van de boom; deze kun je het beste wegsnoeien. Dode of beschadigde takken verwijder je tussen de late herfst en het vroege voorjaar, wanneer de boom in rust is.

Lijsterbessen hebben geen regelmatige snoei nodig. Ze zien er het mooist uit als ze hun natuurlijke vorm mogen behouden en kun je beter niet terugsnoeien om ze kleiner te maken. Het is slimmer om vooraf een soort te planten die niet te groot wordt voor jouw tuin. Als je echter een lijsterbes hebt die echt te hoog wordt en er is geen andere optie, dan kun je de hoogte verminderen. Hoe sneller je dit doet, hoe beter. Snoei een lijsterbes altijd in de rustperiode tussen oktober en februari.

Haal nooit zomaar de top uit de centrale stam en de bovenste hoofdtakken. Dit beschadigt de boom, veroorzaakt houtrot en zorgt voor een ongewenste, razendsnelle hergroei. Verklein in plaats daarvan de kroon door de uiteinden van de takken terug te knippen tot een geschikte zijtak. Zo houd je het formaat onder controle en behoudt de boom zijn vorm. Het verkleinen van de kroon kun je overigens het beste overlaten aan een professionele boomverzorger.

Er zijn verschillende soorten lijsterbes verkrijgbaar, elk met zijn eigen charme. Let op dat sommige soorten na vijftig jaar wel vijftien meter hoog kunnen worden, dus kies een soort die bij de grootte van je tuin past.

De bessen zijn zwak giftig wanneer rauw gegeten, dus doe dit liever niet. Je kunt de rijpe bessen wel heel goed verwerken tot gelei en jam. Voor dieren zijn de bessen niet giftig en worden in de herfst en winter graag gegeten door vogels .

Lijsterbessen zijn vatbaar voor verschillende schimmelziekten, waaronder koraalvlekkenziekte, zilverblad, appelkanker, honingzwam en bacterievuur. Als de bladeren van je boom bruin worden, takken afsterven of de bast splijt, is de kans groot dat hij een schimmelziekte heeft opgelopen.

Sorbus ‘Joseph Rock’ is bijzonder gevoelig voor bacterievuur, dus vermijd deze soort in gebieden waar deze ziekte veel voorkomt. Weet je niet zeker wat er met je boom aan de hand is? Vraag dan advies aan een gecertificeerde boomverzorger over de gezondheid en verzorging van je boom.

Verschrompelde bruine bladeren wijzen vaak op droogte. Als bomen te weinig water krijgen, kunnen de puntjes of randen van de bladeren bruin kleuren. Om dit te voorkomen, plant je een lijsterbes in vochtige, goed doorlatende grond en geef je jonge bomen de eerste drie jaar voldoende water, vooral tijdens hete en droge perioden. Als hele scheuten bruin worden en afsterven, kan dit duiden op een schimmelziekte zoals bacterievuur, koraalvlekkenziekte of appelkanker. Snoei deze aangetaste delen weg tot op het gezonde hout.