Wadi aanleggen: maak je tuin in 5 stappen bestand tegen extreem weer

Het gezond en mooi houden van je tuin is een flinke uitdaging, zeker nu lange droge perioden en zware regenbuien elkaar vaker afwisselen. Een wadi aanleggen kan helpen om beter om te gaan met extreem weer. Maar wat is een wadi precies? Ontdek hoe een wadi in de tuin werkt, of jouw tuin er geschikt voor is en hoe je zelf stap voor stap een wadi aanlegt. En ook niet onbelangrijk: welke planten passen erbij?

‘Wadi’ is inmiddels een afkorting van Water Afvoer Drainage en Infiltratie, maar oorspronkelijk komt het woord uit het Arabisch. Er werd een rivierdal mee bedoeld waar alleen water in staat na regen. De rest van het jaar staat het droog. Een wadi in de tuin lijkt hier een beetje op, maar dan in het klein. Het is een soort verlaging in je tuin waar na een regenbui tijdelijk water in blijft staan – en dat is precies de bedoeling! Binnen enkele uren of dagen zakt het water weer weg in de bodem. Je voorkomt er wateroverlast mee.

Een wadi maken is iets anders dan een vijver aanleggen in de tuin. In een vijver staat permanent water, terwijl een wadi het grootste deel van het jaar droog staat. Het leuke daarvan is dat je een wadi daardoor kunt beplanten met veel verschillende soorten vaste planten en siergrassen.

Vroeger probeerden we regenwater zo snel mogelijk af te voeren naar het riool. Tegenwoordig is het juist belangrijk om water langer vast te houden. Door klimaatverandering hebben we namelijk vaker te maken met langdurige droogte en hitte. Maar … daarna volgen vaak zware stortbuien. Er valt soms zo veel regen dat het niet snel genoeg de grond in kan zakken. Een overstroomd riool is vaak het gevolg en tegeltuinen maken dit probleem nog erger.

Met een wadi zorg je voor een klimaatbestendige tuin. Regen stroomt naar zijn tijdelijke opvangplek en krijgt zo langer de tijd om in de bodem te zakken. Zo neemt de kans op wateroverlast af. Bovendien blijft er meer water beschikbaar voor planten en bomen – maar ook voor nuttige insecten, vogels en andere dieren.

Om te ontdekken of een wadi goed in jouw tuin past, moet je jezelf de volgende vragen stellen:

Als je deze vragen met ‘ja’ beantwoordt, ben je klaar om de volgende stap te zetten.

Voordat je gaat graven, is het slim om eerst na te denken over de juiste plek en de grootte van je wadi.

Breng eerst in kaart welke oppervlakken regen opvangen en kunnen afvoeren naar de wadi. Denk aan dakgoten en regenpijpen, verharde terrassen en opritten. Hoe groter het oppervlak is waar water vanaf stroomt, hoe groter de wadi moet zijn.

Als vuistregel kun je aanhouden dat een wadi ongeveer 10 tot 20 procent van het afwaterende oppervlak beslaat. Dus als je dak en terras samen 50 m² zijn, moet je wadi ongeveer 5 tot 10 m² groot worden.

Het is ideaal als je je wadi aanlegt op het laagste punt van de tuin. Dat punt moet wel minstens een meter of drie van je woning liggen. Zo voorkom je dat het water zich rondom de fundering verzamelt.

De mooiste wadi’s zien eruit alsof ze altijd al onderdeel van je tuin waren. Kies daarom voor natuurlijke vormen in plaats van een strakke rechthoek of cirkel. Maak een wadi niet te diep: 20 tot 35 centimeter is voor de meeste tuinen voldoende, en 50 centimeter is echt het maximum.

Nu je al het rekenwerk hebt gedaan, kun je beginnen met het echte werk. Zo pak je een wadi aanleggen aan:

Geef de vorm van je wadi aan met een tuinslang of een stuk touw en graaf de gewenste diepte uit – tussen de 20 cm en 50 cm diep. Zorg ervoor dat de randen flauw aflopen, zodat het regenwater rustig erin kan stromen en je geen waterval krijgt. Pas ook op met boomwortels, want die houden niet allemaal van natte voeten!

Laat een emmer water in een deel van je wadi stromen om te zien hoe snel het water wegzakt. Op zandgrond zal het water snel wegstromen, in tegenstelling tot op kleigrond. Blijft het water lang staan, verbeter de bodem dan.

Leg op de bodem van je wadi een laagje kleikorrels of lavakorrels. Dat helpt om het water makkelijker de bodem in te laten zakken. Bovenop deze laag voeg je een laag tuingrond of potgrond toe waarin je je planten zet. Je kunt er ook voor kiezen om de bodem te bedekken met mooie kiezels en alleen langs de randen planten te zetten – als een soort rivierbedding.

Koppel een regenpijp af van het riool en leid het water naar de wadi met behulp van een goot, grindstrook of ondergrondse buis. Of zorg ervoor dat wanneer je regenton vol is het overtollige water naar je wadi kan stromen.

Kies planten die goed kunnen omgaan met natte als en droge omstandigheden. Op het laagste punt zet je planten die van wat meer vocht houden en hoger de meer droogtebestendige planten voor de tuin. Let daarbij ook op de plekken die meer schaduw of juist meer zon krijgen.

Een wadi is een bijzondere groeiplaats. De bodem zal na een regenbui tijdelijk nat zijn, terwijl hij in de zomer juist droog is.

Geschikte planten voor zandgrond zijn onder meer:

Geschikte planten voor kleigrond zijn onder meer:

Door verschillende planthoogtes en bloeiperiodes te combineren ontstaat een natuurlijke beplanting die veel insecten aantrekt. En als er water in je wadi staat, zullen ook vogels en egels in je tuin ervan profiteren.

Als je zelf een wadi aanlegt, ben je vooral wat geld kwijt aan het verbeteren van de grond (kleikorrels, tuingrond) en eventueel het afvoeren van overtollige grond. De kosten van de beplanting zijn afhankelijk van je wensen. Wellicht kun je plantjes ruilen of stekken, maar planten en zaden kopen kan natuurlijk ook. De totale kosten voor de wadi liggen vaak tussen de €50 en €300.

Laat je het werk uitvoeren door een hovenier, dan zal het prijskaartje hoger zijn. Afhankelijk van de omvang van het project betaal je enkele honderden tot duizenden euro’s.

Steeds meer gemeenten stimuleren maatregelen tegen wateroverlast. Daarom kun je bij diverse gemeentes subsidie krijgen voor het afkoppelen van regenpijpen of het aanleggen van wadi’s. Ben je van plan om een wadi aan te leggen, kijk dan eens op de Groenesubsidiewijzer van Milieu Centraal, of informeer bij je gemeente naar de mogelijkheden.

Een goed ontworpen wadi vraagt weinig onderhoud. Controleer één of twee keer per jaar of bladeren, slib of plantenresten de wateraanvoer niet blokkeren. Daarnaast verwijder je onkruid en vul je kale plekken juist aan met nieuwe planten.

Wat zijn de nadelen van een wadi? Een wadi neemt ruimte in beslag en werkt minder goed op slecht doorlatende grond. Ook moet er voldoende afstand zijn tot gebouwen en boomwortels.

Hoe leg je zelf een wadi aan? Je kiest een goede locatie, bepaalt de afmetingen, graaft een verlaging uit, sluit een regenwaterafvoer aan en beplant je wadi met geschikte planten.

Wat leg je op de bodem van een wadi? Op de bodem kun je het beste een laag kleikorrels, lavakorrels of scherp zand leggen om de geleidelijke afvoer te verbeteren.

Hoe diep moet een wadi zijn? Voor de meeste tuinen is een diepte van 20 tot maximaal 50 centimeter ruim voldoende. Een wadi van een vierkante meter en 35 cm diep kan maar liefst 350 liter water opnemen – een grote regenton vol.

Kan ik een wadi aanleggen in een kleine tuin? Ja. Ook een kleine wadi kan regenwater opvangen en bijdragen aan een klimaatbestendige tuin. Kies bijvoorbeeld voor een smalle, ondiepe wadi die onderdeel wordt van een border. Door de randen natuurlijk te laten overlopen in de beplanting valt de verlaging nauwelijks op.

Werkt een wadi ook op kleigrond? Ja, maar op zware kleigrond trekt water minder snel de grond in. Je kunt dan beter je wadi groter maken in plaats van dieper. Verbeter daarnaast de bodem met organisch materiaal (zoals compost), zand of lavakorrels.