Voorkom een plaag in je tuin: 9 verrassend effectieve manieren

Als je bladluizen, rupsen of slakken pas bestrijdt wanneer de schade zichtbaar is, blijf je achter de feiten aan lopen. De oplossing ligt eerder in het seizoen: richt je tuin doordacht in. Want je kunt plagen voorkomen met biodiversiteit, de juiste planten – en zelfs met wat onkruid.

Laten we het koolwitje als voorbeeld nemen. Een strakke rij kolen is voor een koolwitje een open weide met een open buffet. Door de kolen af te wisselen met andere planten, zoals bloemen en kruiden, verander je die open weide in een onoverzichtelijk doolhof. Terwijl het koolwitje afgeleid wordt door een grote zandkool, lokken bloemen en kruiden hulptroepen zoals sluipwespen die de rupsen opeten. Op deze manier voorkomt biodiversiteit dat koolwitjes de overhand krijgen.

Tip! Meer weten over biodivers moestuinieren? Doe inspiratie en praktische tips op met onze Moestuincursus!

Er zijn grofweg twee manieren waarop je plagen kunt voorkomen met behulp van andere planten:

Bedenk wel: een vangplant offer je in feite op. Ziet hij er aangevreten of treurig uit? Goed zo, want dan doet ‘ie zijn werk goed. Hij helpt je om de rest van je tuin vrij van plagen te houden.

Een van de beste manieren om plagen te voorkomen, is door natuurlijke vijanden naar je tuin te lokken.

Dille is met zijn schermbloemen een absolute magneet voor zweefvliegen. Hoewel de volwassen vliegen van nectar leven, zijn hun larven ware moordmachines als het gaat om bladluizen; één larve kan er honderden per dag verorberen. Daarnaast trekt dille ook sluipwespen aan die rupsen en kevers biologisch bestrijden. Het is een subtiele maar krachtige bondgenoot tegen plagen, die bovendien prachtig staat tussen je groenten of in de bloemenborder.

Duizendblad (Achillea millefolium) is een vaste plant zonder onderhoud waar veel nuttige insecten dol op zijn. Denk aan lieveheersbeestjes, roofwantsen en gaasvliegen. De platte bloemschermen zijn een ideale landingsplaats én voedselbron. Omdat de plant winterhard is en vroeg in het seizoen begint te groeien, helpt het om al vroeg een populatie van natuurlijke bestrijders in je tuin op te bouwen, nog voordat de eerste grote bladluisplagen op je gewassen verschijnen.

Boekweit is een erg nuttige plant. Het is een prima groenbemester, hij groeit snel nadat je hem half mei hebt gezaaid en de witte, nectarrijke bloemetjes lokken veel insecten – waaronder sluipwespen. Deze leggen hun eitjes in schadelijke rupsen en kevers, waardoor de populatie van plagen drastisch afneemt. Vul lege plekken in je (moes)tuin op met deze plant en je voedt zowel de bodem als de bestuivers.

Sommige planten zijn zo populair bij plagen dat je ze goed kunt gebruiken om plaagbeestjes weg te leiden van je andere planten.

De Oost-Indische kers is de klassieke ‘bliksemafleider’. Bladluizen zijn er zo dol op dat ze je bonen of rozen vaak links laten liggen om zich massaal op de sappige stengels van deze rankende plant te storten. De plant is sterk genoeg om een flinke populatie luizen te verdragen. Tegelijkertijd weten lieveheersbeestjes en zweefvliegen dit lopende buffet ook snel te vinden. Dubbel winst!

Afrikaantjes werken zowel boven- als ondergronds. Boven de grond trekken ze zweefvliegen aan, maar hun echte kracht zit in de wortels. Ze scheiden stoffen af die dodelijk zijn voor schadelijke aaltjes (nematoden) in de bodem. Door ze tussen je tomaten of aardappelen te planten (ook wel combinatieteelt genoemd), lok je deze onzichtbare plaagdieren naar de wortels van het afrikaantje, waar ze worden uitgeschakeld voordat ze je oogst kunnen beschadigen.

Er zijn trouwens ook goede aaltjes, die je juist kunt inzetten tegen plagen zoals slakken of rouwvliegjes.

Siertabak (Nicotiana) combineert schoonheid met functionaliteit. De bloemen geuren heerlijk en trekken ’s avonds nachtvlinders aan, maar de bladeren en stengels zijn plakkerig. Hierdoor fungeert de plant als een natuurlijke vliegenvanger. Kleine, vliegende plagen, zoals witte vlieg en bladluizen, blijven aan de kleverige delen hangen en sterven, waardoor ze je gewassen niet meer kunnen beschadigen.

Wat wij onkruid noemen, zijn vaak wilde planten voor allerlei nuttige insecten. Haal dus niet alles weg, want anders geef je plagen vrij spel. Laat hier en daar dus wat ‘onkruid’ staan, zodat je tuin aantrekkelijk blijft voor alles wat jou helpt.

De brandnetel is misschien wel de belangrijkste plant voor een biodiverse tuin. Het is een waardplant voor vlinders zoals de dagpauwoog. Bovendien is het in het voorjaar een belangrijke voedselbron voor luizen, waar vervolgens lieveheersbeestjes op afkomen. Die zullen zich daar vermenigvuldigen voordat ze naar je groentebedden verhuizen. Een hoekje brandnetels om plagen te voorkomen is dus zo gek nog niet! Bovendien kun je er ook nog brandnetelgier van maken.

De paardenbloem wordt vaak vervloekt om zijn diepe penwortel, maar hij is onmisbaar voor vroege bestuivers en nuttige insecten. Hij biedt nectar en stuifmeel aan insecten die net uit hun winterslaap komen. Zonder deze vroege voedselbron overleven veel natuurlijke vijanden de start van het seizoen niet, waardoor plagen later in het jaar vrij spel hebben.

Smeerwortel (Symphytum officinale) is een fantastische plant die met zijn diepe wortels mineralen uit de ondergrond omhoog haalt. De klokvormige bloemen zijn zeer populair bij hommels en bijen, maar ook bij gaasvliegen die eitjes op de grote bladeren leggen. De larven eten vervolgens veel bladluizen. Bovendien kun je van de bladeren een vloeibare smeerwortelmest maken die je gewassen sterker maakt, waardoor ze minder vatbaar zijn voor ziekten en aanvallen van insecten.

Tip! Op zoek naar meer slimme tips om moestuingroenten, -fruit en -kruiden te kweken? Dan is onze Moestuincursus iets voor jou!