Raad de rups: weet jij welke vlinders deze rupsen worden?

Helga Kluiter
|
18/09/2021
Orgyia antiqua

Voordat een vlinder uitvliegt, ziet hij er drie keer – van ei tot rups tot pop – compleet anders uit. Kun jij aan deze rupsen herkennen welke vlinders eruit zullen ontstaan?

Wat eten rupsen

Hongerige rupsen vind je in alle soorten en maten. Sommige eten vruchten, wortels en stengels. Maar veel rupsen eten bladeren. Vaak zijn ze dan ook vernoemd naar de planten waarmee ze zich voeden. Denk aan de buxusmot, het koolwitje of de eikenprocessierups.

Rupsen herkennen

De meeste rupsen zijn discreet en houden zich verborgen. Vele camoufleren zich als bladkrullen of twijgjes. Maar soms hebben ze juist kleuren die waarschuwen dat ze giftig zijn. In een gevarieerde tuin zul je veel soorten rupsen tegenkomen. Ga op speurtocht in je tuin en kijk of je de volgende soorten kunt vinden.

1. Populierenpijlstaart (Laothoe populi)

Populierenpijlstaart zeldzaam
Foto: Wikimedia Commons/Mick Lobb

Het 65-70 mm grote, gladde, ronde lijf is groen, soms met een zeegroene of turkooise glans. Hij heeft verder dunne, fletse, diagonale strepen en roze vlekken langs elke kant van de rug. De staartstekel van de populierenpijlstaart (Laothoe populi) is lichtroze. Hij voedt zich met populieren en wilgen.

2. Groot avondrood (Deilephila elpenor)

rupsen herkennen
Foto: Wikimedia Commons/Lynk media

De rups van groot avondrood (Deilephila elpenor) herken je aan een brons-bruin tot olijfgroen lijf met oogvlekken achter kop en staartstekel. Bij verstoring knijpt de 85-95 mm grote rups het voorste deel van zijn lichaam samen, waardoor de oogvlekken hem op een slangenkop doen lijken. Hij eet meerdere planten, waaronder wilgenroosjes.

3. Grote beer (Arctia caja)

rupsen herkennen
Foto: Wikimedia Commons/Luc Viatour

Het bovenste deel van het lijf van de rups van de grote beer (Arctia caja) is zwart, roodbruin eronder, met overal lange bleke haartjes. Deze 60-70 mm grote ‘harige beer’ heeft een betoverende golvende manier van voortbewegen. Hij eet diverse planten, zoals netel, wilde zuring en veldhondstong.

4. Sint-jacobsvlinder (Tyria jacobaeae)

Zwart gele rups
Foto: Wikimedia Commons/Bj. Schoenmakers

De rups van de sint-jacobsvlinder (Tyria jacobaeae) is ongeveer 25-30 mm groot. Hij heeft gele en zwarte strepen met enkele lange, lichte haren. Vreet zijn waardplanten op tot geraamten. Hij voedt zich met het giftige jacobskruiskruid en de rups is dus ook giftig.

5. Witvlakvlinder (Orgyia antiqua)

Witte vlinder
Foto: Wikimedia Commons/Martin Cooper

De rups van de witvlakvlinder (Orgyia antiqua) heeft wat weg van een psychedelisch bewegende schoenborstel. De 35-40 mm grote rups heeft opvallende korte, gele of oranje rugharen, en een lange zwarte kop en staartpluis. Hij eet blad van loofbomen en -struiken, waaronder dwergmispel en vuurdoorn.

6. Kuifvlinder (Shargacucullia verbasci)

Kuifvlinder rups
Foto: Wikimedia Commons/Hagen Graebner

Het ronde, bleekgroene 45-50 mm grote lichaam heeft gele vlekken en zwarte stippen. De giftige rups van de kuifvlinder (Shargacucullia verbasci) eet zwanenbloem, helmkruid en soms vlinderstruik (Buddleja). Zijn er veel rupsen, dan wordt al het blad tot aan de stelen opgegeten.

7. Waterlelievlinder (Elophila nymphaeata)

rupsen herkennen
Foto: Wikimedia Commons/James K. Lindsey

Het 12-15 mm grote rupsje van de waterlelievlinder (Elophila nymphaeata) heeft een glad, roomwit of beige lijf. De rups mineert het blad van binnenuit. Daarna bijt hij een stuk blad af en spint dit over de onderkant van het blad waarmee hij zich voedt. Hij eet vijverplanten zoals kikkerbeet, waterweegbree of egelskop.

8. Rietvink (Euthrix potatoria)

rietvink rups
Foto: Wikimedia Commons/J. Claude

De 65-75 mm grote rups van de rietvink (Euthrix potatoria) ziet eruit als een goud met blauwe deken, met korte zwarte plukjes langs de rug en een rafelige witte rok. Hij houdt van veelvoorkomende grassen zoals kropaar. Hij heeft wat weg van de gelijknamige vogel – vandaar zijn naam.

9. Boomblauwtje (Celastrina argiolus)

Blauw vlindertje
Foto: Flickr/Dean Morley

Het 15-18 mm grote, vierkante, zijdeachtig groene lijf van de rups van het boomblauwtje (Celastrina argiolus) bevat ook sporen van roze. Lentelarven eten hulstknoppen. Zomer- en herfstrupsen voeden zich met klimopbloemen, maar in stadstuinen wijken ze ook uit naar vuurdoorn en sneeuwbes.

Meer vlinders en rupsen herkennen

Komt jouw rups niet in ons lijstje voor? Ga dan naar de website van de Vlinderstichting. Daar vind je, naast een handige vlinderherkenningskaart, een compleet zoeksysteem voor rupsen en vlinders.

Meer biodiversiteit

Magazine van Gardeners’ World sep/2021

Gardeners’ World sep/2021

Bestel nu