Bijensoorten, welke vind je in jouw tuin?

Govert de Jong
|
15/04/2024
Breedbandgroefbij op bijenbrood (Phacelia tanacetifolia).

In Nederland en België zijn veel soorten wilde bijen te vinden. Wij laten je graag kennismaken met een aantal die je kunt tegenkomen in jouw tuin!

Lees verder na de advertentie

Breedbandgroefbij op bijenbrood (Phacelia tanacetifolia).
Breedbandgroefbij op bijenbrood (Phacelia tanacetifolia) – Foto Pixabay / Gernot

Hoeveel soorten bijen zijn er

In Nederland zijn bijna 360 bijen bekend. Hiervan is ongeveer de helft bedreigd en een deel al verdwenen. In Vlaanderen zijn ongeveer 400 soorten bekend.

Wilde bijensoorten in de tuin

Veel bloeiende planten in jouw tuin worden bestoven door insecten en dat is nodig om vruchten en zaden aan te maken. Wanneer je een moestuin hebt, is dit extra van belang, maar liefst 80% van alle eetbare gewassen moeten bestoven worden!

Het is dus goed als we de bestuivers een handje kunnen helpen! Dit kun je al vrij gemakkelijk voor elkaar krijgen, door bijvoorbeeld minder te maaien, inheemse planten aan te planten en de tuin iets ‘rommeliger’ te laten. Kijk onderaan het artikel voor meer tips!

Wekelijks tuintips in je mail

Iedere week tips over biodiversiteit in je mailbox? Meld je dan nu aan voor onze gratis nieuwsbrief!

Ontvang elke week de handigste tips, verse tuininspiratie en speciale aanbiedingen.

Lees verder na de advertentie

Bijensoorten herkennen

Er komen meer soorten bijen voor in je tuin dan je misschien denkt. En soms lijkt een insect op een bij, maar is het eigenlijk een ander insect! Hieronder laten we je een aantal soorten bijen op foto’s zien die je in jouw tuin kunt tegenkomen.

Rosse metselbij

Rosse metselbij zoekt nestplek bij insectenhotel.
Foto Wikimedia Commons / Gilles San Martin

De rosse metselbij (Osmia bicornis) is familie van de metselbijen. Zoals je misschien al verwacht zijn het echte metselaars! Zij maken nestcellen in al bestaande holletjes, zoals gaten in de muur, het insectenhotel, gangen in dood hout en plantenstengels.

Tip: Leg het liefst in het voorjaar je afgeknipte holle stengels van planten in een hoekje in de tuin, zodat eventuele jonge bijen kunnen uitvliegen!

Gehoornde metselbij

Gehoornde metselbij inspecteert insectenhotel voor haar nestcellen.
Foto Govert de Jong

De gehoornde metselbij (Osmia cornuta) is net zoals de rosse metselbij een metselaar: hij metselt zijn nestcellen met een mix van zand, leem of klei. Het is een vrij forse bij en komt talrijk voor in het voorjaar, met name in tuinen en stedelijk gebied. Gehoornde metselbijen halen hun stuifmeel en nectar op allerlei planten, maar in het vroege voorjaar vooral bij wilgen en bloeiende struiken.

Tip: Zet een insectenhotel met veel holletjes in de zon in je tuin, je zult zien dat deze bijen daar graag gebruik van maken. Overigens een leuk schouwspel om te bekijken!

Vosje

Vosje is een zandbij die nestgangen maakt op zuidhellingen of tussen de tegels in de tuin. Meerdere soorten bijen maken nestgangen ondergronds.
Foto Emphyrio / Pixabay

Dit is een prachtige ‘voskleurige’ bij! Het vosje (Andrena fulva) is onderdeel van de familie zandbijen. Maar liefst 80% van alle bijen nestelt in zelf gegraven gangen in de bodem. Niet alle gravende bijen zijn overigens zandbijen. Zo heb je bijvoorbeeld ook nog groefbijen, dikpootbijen, roetbijen en nog vele andere soorten.

Tip: Je kunt zandbijen goed helpen door her en der wat losse grond te hebben in je tuin en het liefst nog een hoop zand of grond op een zonnige plek.

Viltvlekzandbij

Deze wilde bij is de viltvlekzandbij en maakt zijn nestgangen ondergronds, net zoals veel andere soorten bijen.
Foto Wikimedia Commons / Pjt56

De viltvlekzandbij (Andrena nitida) is een echte aanwinst voor je tuin en vliegt wat langer dan de meeste ‘voorjaarsbijen’, tot ongeveer half juli. Hij komt graag af op bloeiende struiken en bomen, maar ook schermbloemen en bijvoorbeeld ereprijs.

Tip: Paardenbloemen en soortgelijke composieten zijn heel fijne voedingsbronnen voor wilde bijen. Je doet ze een groot plezier door deze te laten staan in jouw tuin!

Gewone sachembij

Gewone sachembij op echte salie. Een van de vele soorten bijen die je kunt vinden in je tuin.
Foto Wikimedia Commons / Marie-Lan Tay Pamart

Deze prachtige behaarde bij is de gewone sachembij (Anthophora plumipes). In het verleden deed de brede ‘broek’ die de bij aan lijkt te hebben, denken aan de broeken die stamhoofden (sachem) aan hebben bij de inheemse bevolking van Noord-Amerika. Hier heeft men in het verleden de naamgeving op gebaseerd.

Tip: Deze bij is dol op smeerwortel, dovenetel, ossentong, sleutelbloem, maar bijvoorbeeld ook gifvrije salvia’s.

Tuinhommel

Tuinhommel is herkenbaar aan de witte 'kont' en gele schouders. Ook heeft hij gele banden rond zijn taille aan het bovenste en onderste deel van zijn twee delen. Er zijn 30 soorten bijen die tot de hommels gerekend worden.
Foto Wikimedia Commons / Paul van de Velde

In Nederland en België zijn 30 soorten hommels bekend (waarvan een deel inmiddels verdwenen is). In de tuin kun ver verschillende soorten tegenkomen, waaronder de tuinhommel (Bombus hortorum). Hommels zijn naast de honingbij de enige soort bijen die een echte kolonie stichten. In maart komt de tuinhommelkoningin tevoorschijn om een geschikte nestplek te vinden – dat kan ondergronds én bovengronds.

Tip: Hommels vliegen doorgaans op allerlei soorten bloemen. Met een grote variatie aan (inheemse) bloemen zul je ze het erg naar hun zin maken!

Bijvliegen

Kegelbijvlieg op bloem. Er zijn vele soorten bijvliegen, die zich vermommen als andere soorten bijen. Dit noem je mimicry.
Foto Pixabay / Vasil Tanev

Andere bestuivers zijn goed in ‘mimicry’: zij nemen de gedaante aan van andere insecten, zoals bijen en wespen. Dit doen ze om hun vijanden, zoals vogels, af te schrikken. Ook bijen zelf vermommen zich soms als een ander insect. Zo is er aardig grote groep wespbijen, die soms sprekend op de ‘limonadewesp’ lijken!

Deze kegelbijvlieg (Eristalis pertinax) lijkt behoorlijk op een bij, maar is een vliegensoort! Ook deze insecten zijn erg goed in het bestuiven van planten.

Honingbij

De honingbij kan enkel overleven in Nederland en België door zorg van mensen.
Foto Pixabay / Erik Karits

De bij die je waarschijnlijk het meeste zult zien, is de honingbij (Apis mellifera). Dit is géén wilde, inheemse bij. Mensen houden deze bijen in bijenkasten en ze vormen enorme kolonies. Doorgaans wordt dit gedaan voor de hobby en het verkrijgen van honing. Honingbijen zijn goede bestuivers, maar kunnen soms wel concurreren met onze inheemse wilde bijen.

Meer lezen over biodiversiteit in jouw tuin

Govert de JongGovert kan uren praten over inheemse planten, natuur en het dierlijk leven in de tuin. Duurzaamheid en biodiversiteit past hij veel toe in de tuin én hij schrijft er graag over voor Gardeners' World!
Magazine van Gardeners’ World 06/2024

Gardeners’ World 06/2024

Bestel nu