Wisselteelt, wat is het en hoe werkt het? (met schema’s)

Helga Kluiter
|
21/04/2022
wisselteelt in de moestuin

Iedereen die zijn eigen groenten kweekt, heeft er wel eens van gehoord: wisselteelt. Maar wat is het eigenlijk? Waarom is het belangrijk? En kan het ook als je moestuin slechts uit een paar potten, bakken of verhoogde bedden bestaat?

Wat is wisselteelt?

Wisselteelt, ook wel teeltrotatie, gewasrotatie of vruchtwisseling genoemd, houdt in dat je elk jaar andere soorten eenjarige groenten kweekt op hetzelfde stukje grond. Waar je dus het ene jaar bijvoorbeeld aardappelen kweekt, zet je het volgende jaar bonen. En het jaar daarna weer wat anders.

Waarom wisselteelt belangrijk is

De reden dat je elk jaar de groenten wisselt van plek, is dat je zo problemen met ziekten en plagen voor bent. Een bekend voorbeeld is bruinrot bij aardappelen: deze ziekte voorkom je door na het oogsten meerdere jaren geen piepers op dezelfde plek te kweken.

Maar er is nóg een belangrijke reden om wisselteelt toe te passen. De groenten die je het ene jaar kweekt, maken de grond beter geschikt voor het gewas dat je het jaar daarna op die plek plant. Peulgewassen (zoals bonen en erwten) voeden de grond bijvoorbeeld met extra stikstof. En daarvan profiteren de koolgewassen die je het jaar erna hier plant. Op deze manier vergroot je de kans op een geslaagde oogst.

Zo werkt gewasrotatie

tuinbonen

Nu weet je dus wat gewasrotatie is en waarom het belangrijk is. Maar hoe werkt het in de praktijk? Stel, je hebt zes vakken in je moestuin. Onze groenten delen we vervolgens op in 6 groepen, namelijk aardappelen (1), peulgewassen (2), koolgewassen (3), bladgewassen (4), vruchtgewassen (5) en wortelgewassen (6).

Als je nu in het eerste vak aardappelen kweekt, zet je daar volgend jaar je peulgewassen. En op de plek waar eerst de peulgewassen stonden, zet je vervolgens de koolgewassen. Zo schuiven alle groenten een vak op. De wortelgewassen uit vak 6 schuif je tot slot door naar vak 1, waar de aardappelen stonden, zodat de cirkel weer rond is.

Wisselteelt: kies je schema

Voor goede wisselteelt of gewasrotatie is het niet voldoende om willekeurige soorten groenten na elkaar te planten. Het is belangrijk dat je een specifieke volgorde aanhoudt. Daarvoor bestaan zogeheten wisselteeltschema’s. Meervoud dus, want er bestaan meerdere schema’s hiervoor.

In ons eerdere voorbeeld gebruikten we een van de populairste schema’s die bestaat uit 6 groepen. Maar wat nou als je niet zo veel moestuinbakken of -vakken hebt? Voor wisselteelt heb je minimaal 3 groepen nodig, dus gelukkig kun je ook in een kleine moestuin profiteren van de voordelen van gewasrotatie.

Wisselteeltschema voor een grote moestuin

wisselteelt 6 vakken

Heb je voldoende ruimte, dan is dit schema een uitstekend begin:

  1. Aardappelen
  2. Peulgewassen
    tuinbonen, erwten, sperziebonen, snijbonen …
  3. Koolgewassen
    broccoli, bloemkool, boerenkool, koolrabi, radijsjes …
  4. Bladgewassen
    andijvie, bleekselderij, prei, sla …
  5. Vruchtgewassen
    aubergines, courgettes, tomaten, paprika’s …
  6. Wortelgewassen
    wortelen, bieten, pastinaak, schorseneren, uien, knoflook …

Wisselteeltschema voor een kleine moestuin

wisselteelt 4 vakken

Heb je minder ruimte tot je beschikking, dan is het geen probleem om sommige soorten groenten te samen te voegen tot één groep.

  1. Nachtschadegewassen
    aardappelen, tomaten
  2. Peulgewassen
    bonen, erwten
  3. Kool- en knolgewassen
    bieten, radijsjes, broccoli, bloemkool …
  4. Wortel- en bladgewassen
    wortelen, pastinaak, uien, knoflook, sla …

Wisselteeltschema voor een moestuin in potten in bakken

wisselteelt 3 vakken

Voor de kleinste moestuintjes kun je nog een andere indeling gebruiken:

  1. Groenten die veel stikstof gebruiken
    aardappelen, tomaten, kool, bladgroenten, courgettes, komkommers, prei …
  2. Groenten die weinig stikstof gebruiken
    wortelgewassen, bieten, uien
  3. Groenten die stikstof teruggeven aan de bodem
    peulvruchten (erwten, bonen)

Doe meer in de moestuin

Magazine van Gardeners’ World 10/2022

Gardeners’ World 10/2022

Bestel nu