Sluipwespen herkennen in de tuin (en hoe je ze lokt)

Je hebt ze vast weleens gezien, slanke wespachtige beestjes met vaak een heel lange ‘staart’. We hebben het natuurlijk over sluipwespen. Lees hoe je ze kunt herkennen, waarom ze onmisbaar zijn als natuurlijke bestrijder in de tuin en kas, hoe ze leven, en of ze gevaarlijk zijn.

Zoals je misschien al raadde zijn sluipwespen daadwerkelijk wespen, maar zijn ze niet bepaald hetzelfde. Er zijn namelijk zo’n 6000 wespensoorten in Nederland. Alle sluipwespen zijn solitair, dus leven alleen, en allemaal parasiteren ze op andere insecten. Dat betekent dat ze andere insecten nodig hebben voor hun voortplanting.

In Nederland komen ruim 4300(!) sluipwespsoorten voor, waarvan de grootste familie de gewone sluipwespen zijn (Ichneumonidae), met ongeveer 1500 soorten (eveneens in België). Het wordt weleens gezegd dat een kwart van alle insecten in Nederland sluipwespen zijn.

Het herkennen van sluipwespsoorten is heel erg moeilijk, op een aantal soorten na. Doorgaans kun je ze herkennen aan:

Sommige soorten zijn indrukwekkend groot, tot wel 10 cm inclusief legboor, terwijl andere slechts enkele millimeters groot zijn.

Sluipwespen vind je overal en vervullen een belangrijke rol in de natuur, en dus ook in jouw tuin. Ze helpen je plaagdiertjes te bestrijden en vormen zelf ook voedsel voor andere dieren zoals tuinvogels, spinnen en wespen.

Sluipwespen zijn allemaal parasitair, dat wil zeggen dat ze hun eitjes op- of in hun gastheer leggen. De larve leeft daarvan en kan vervolgens weer verpoppen tot volwassen sluipwesp.

Heel veel soorten zijn erg specialistisch en leggen alleen eitjes op enkele insectensoorten, of soms zelfs maar één soort. Vind je een bepaalde vlinder in de tuin? Dan is de kans aannemelijk dat je ook de bijbehorende sluipwesp aanwezig is.

Ontzettend veel insectensoorten, en andere ongewervelde dieren, ontkomen niet aan een sluipwespensoort die ze nodig heeft voor haar larven. Denk aan bladluizen, spinnen, vliegen, vlinders, bladwespen, kevers, enzovoorts. Sommige soorten parasiteren ook op andere sluipwespen of ander parasieten, dan heb je het over een hyperparasiet.

In de tuin zijn sluipwespen ontzettend belangrijk. Ze helpen samen met andere insecten om insectenpopulaties onder controle te houden. Zo voorkomen ze dat dieren een plaag kunnen vormen. Is er al een plaag? Dan is de kans groot dat sluipwespen deze weten te vinden en aan de slag gaan met het opruimen, naast dat andere dieren dat ook doen. Laat ze dus lekker hun gang gaan en stoor ze niet in hun werk.

Koop geen sluipwespen als je plaagdieren in je sier- of moestuin wilt bestrijden. Omdat het geen afgesloten ruimte is, is dit niet effectief (al kun je wel een populatie sluipwespen een boost geven). Gelukkig lok je gemakkelijk sluipwespen naar je tuin met deze tips:

In de biologische landbouw en bij duurzame kwekerijen worden sluipwespen al een tijdlang ingezet als natuurlijke bestrijder van plaagdieren in kassen, zoals witte vlieg, trips, bladwespen, en bladluizen.

Je hoeft geen industriële kas te hebben om sluipwespen in te zetten om plaagdieren te bestrijden in jouw kas of tuin.

De larven eten hun gastheer op en dus leven ze van dierlijke eiwitten. De volwassen sluipwespen eten voor het overgrote deel suikers. Denk daarbij aan nectar van bloemen, honingdauw van bladluizen, rottend fruit en andere zoete voedselbronnen. Ze komen niet op zoetigheid af die wij op tafel zetten.

Nee, sluipwespen kunnen op geen enkele manier een mens of huisdier pijn doen. De kaken zijn niet sterk genoeg om te bijten en de lange legboor wordt gebruikt om eitjes te leggen, en bevat geen gif. Volkomen ongevaarlijke beestjes dus.