Kleine bomen in de tuin: welke past bij jou?

Heb je een bescheiden tuin? Niet getreurd! Ook in kleine tuinen is er genoeg keuze aan bomen die een mooie plek in jouw tuin verdienen. Maar welke boom kies je nou precies als je weinig ruimte hebt?

Wil je een kleurrijke boom met mooie bloemen, kies je voor een smalle groeier waar je in de herfst een sappige appel van kunt plukken of ga je voor een boom die de natuur een boost geeft? Met onze keuzehulp ontdek je waar jij blij van wordt en welke bomen het beste in jouw tuin passen. Voor elke kleine tuin is er een geschikte compacte boom!

Een boom planten is een keuze voor de lange termijn. Een boom die op de verkeerde plek staat, krijgt vaak problemen met de gezondheid en waait sneller om. Hij kan ook overlast veroorzaken als tegels bijvoorbeeld loskomen door een te groot wortelstelsel of er te veel schaduw valt in de tuin van de buren.

Daarom is het belangrijk om goed te kijken naar de standplaats van een boom. Kijk hoeveel ruimte er voor de boom beschikbaar is en hoeveel schaduw je daar wilt creëren. Door van te voren ook rekening te houden met de bodemgesteldheid en windgevoeligheid, kies je een boom die op jouw zorgvuldig uitgekozen plek gezond oud kan worden en waar je nog jaren plezier aan zult beleven!

Tip: Niet iedere boom die je klein koopt, blijft klein. Sommige bomen groeien van nature compact terwijl je andere moet snoeien om ze in vorm te houden. Kijk daarom verder dan de afmetingen van het boompje bij de kwekerij.

Wil je een echte blikvanger in de tuin? Zoals een boom die bijvoorbeeld schitterend mooi rood kleurt in de herfst? Of liever een kleine boom die vooral prachtige, geurige bloemen aanmaakt? Wij hebben de beste compacte bomen voor je op een rijtje gezet.

De Japanse esdoorn is echt een boom die je in je tuin wil hebben als je van uitbundige kleuren houdt. Dit in combinatie met zijn sierlijke vormen en eenvoudige onderhoud, maakt hem tot de ideale boom. Er zijn ontzettend veel soorten van de Japanse esdoorn en de grootte erg kan verschillen, dus onderzoek van tevoren welke cultivar je wil aanschaffen. De meeste soorten van de Japanse esdoorn doen het ook erg goed in een grote pot.

Tip: In dit artikel hebben we de 5 mooiste Japanse esdoorns voor je op een rijtje gezet.

Een gewone linde kan makkelijk de 30 meter hoogte bereiken. Gelukkig is er ook een mooi alternatief, want, de naam zegt het al, de dwerglinde wordt een stuk kleiner. Hij heeft heerlijk geurende bloemen waar bestuivers graag op afkomen. In het najaar kleuren de bladeren feestelijk geel. En nog een voordeel: vanwege zijn van nature compacte vorm en langzame groei is snoeien nauwelijks nodig.

Bomenkweker Albert Leemreize van Boomkwekerij Albert Leemreize (Ruurlo) tipte ons de sneeuwvlokkenboom. Hij noemt het een ‘bijzondere verschijning’ in de tuin. “De witte opvallende en geurende bloemen verschijnen al op jonge leeftijd in de boom, met name in de zeldzame dwergvariant ‘Little Lesley’. Na de bloei volgen de donkerblauwe bessen, waar de vogels blij mee zijn.” Het kleine boompje geeft in de herfst een opvallende geel kleurenspektakel.

In verschillende seizoenen plezier ervaren? Dan ben je bij het krentenboompje aan het juiste adres! Deze prachtboom bloeit in het voorjaar, krijgt bessen in de zomer en trakteert je in de herfst op dieprood blad. De spreidende kroon met zijn fijne twijgen zorgt zelfs in de winter voor een prachtig, dicht silhouet. Daarmee is het krentenboompje een waardevolle toevoeging, die ook in de koudere maanden zorgt voor een aantrekkelijke tuin.

Mag de boom juist wel hoog worden, zolang hij maar smal blijft? De Italiaanse ciprus groeit hoog de lucht in maar blijft wel smal en behoudt zijn blad in de winter. Hij is daarmee ook erg geschikt wanneer je meer privacy in je tuin wil creëren.

Deze lange slungel geeft een heerlijke frisse bosgeur af. Als je er langsloopt is het net of je midden in een naaldbos staat, met bijkomend kalmerend effect. Het is dan ook niet voor niets dat er etherische olie van deze boom wordt gemaakt. Ruik jij de boom haast al door de foto heen? Ga dan zeker voor de Italiaanse cipres!

De ene plant ondersteunt het lokale ecosysteem nauwelijks, terwijl de andere plant een goudmijn voor insecten en vogels is. Met name inheemse bomen dragen echt bij aan een gezond en florerend landschap. En omdat veel tuinen in Nederland en België betegeld zijn en er steeds meer natuur verdwijnt, is het des te belangrijk om te kiezen voor planten die de biodiversiteit een boost geven.

Redacteur Julie: “Ik kies het liefst voor inheemse planten in de tuin. Ter vergelijking: de Amerikaase eik telt slechts 13 soorten insecten, terwijl de zomereik wel 450 soorten aantrekt!” Nu is de eik natuurlijk een grote boom, dus delen we graag een aantal belangrijke kleine bomen voor vogels en insecten met je.

Over de mooie soort sporkehout is Redacteur Govert erg te spreken: “Ik heb hem al vaker genoemd, maar dit is écht een hele goede plant voor allerlei bestuivers zoals wilde bijensoorten. De kleine onopvallende bloemen zijn er van mei tot en met sepetember, terwijl tegelijkertijd de bessen al vormen, waar vogels dan weer dol op zijn.”

Omdat de boom dus maandenlang bloeit, produceert hij bakken met nectar, waar bijen dankbaar gebruik van maken. Bovendien is het sporkehout essentieel voor de voortplanting van de citroenvlinder. Vrouwelijke citroenvlinders leggen hun eitjes uitsluitend op het blad van het sporkehout (of heel heel soms op de wegedoorn). Deze compacte boom is dus eigenlijk bijna onmisbaar in een tuin die de natuur een handje wil helpen.

Een andere perfecte kandidaat voor een kleine tuin is de lijsterbes. Ook deze mooie, compacte boom is inheems, waardoor hij een enorme waarde voor onze natuur vormt. Bloemen trekken in het voorjaar bijen, zweefvliegen en vlinders aan, terwijl er in het najaar talloze vogels, zoals de koperwiek, zanglijster en merel, op de oranjerode bessen afkomen die graag een besje mee pikken. Ook genieten: sommige variëteiten trakteren je in het najaar op schitterende herfstkleuren.

Hoewel de meeste sierappels uitheemse hybriden zijn, zijn het wel fantastische bomen voor de natuur. Van de overvloedige lentebloesems wordt dankbaar gebruik gemaakt door bijen en vlinders en vogels zijn in de herfst en winter dol op de kleine appeltjes die lang aan de takken blijven hangen.

Dit is wederom een tip van boomkweker Albert Leemreize uit Gardeners’ World magazine: “Amerikaanse sierappels zijn prachtig in de kleinere tuin. De cultivar ‘Red Sentinel’ wordt veel aanbevolen voor kleine tuinen, maar ze worden best groot en zijn helemaal niet zo sterk. Ik zou gaan voor bijvoorbeeld ‘Donald Wyman’, ‘Royal Raindrops’, of ‘White Angel’. Ze stellen weinig eisen aan de grond en zijn goed voor de biodiversiteit, door hun rijke bloei en siervruchten die vogels heerlijk vinden.”

Eigenlijk is de gewone vlier geen boom maar een heester. Toch willen we deze mooie verschijning graag meenemen in het rijtje van kleine bomen voor de tuin. Met zijn groeivorm en hoogte doet hij in de tuin namelijk nauwelijks onder voor een echte boom.

De gewone vlier is een inheemse soort waardoor hij de biodiversiteit een enorme boost geeft. In mei en juni kun je sprookjesachtige, crèmewitte schermbloemen aanschouwen die massaal zoemende bijen, zweefvliegen, kevers en vlinders aantrekken. In de herfst laat de vlier rijke, zwarte vlierbessen zien waar vogels dan weer dol op zijn. Kortom, deze plant lokt allerlei nuttige dieren naar jouw tuin en geeft het ecosysteem een boost!

Tip: De bloesems kun je in de lente plukken om vlierbloesemsiroop van te maken. Maar laat natuurlijk wel wat over voor hardwerkende bestuivers.

Een kleine tuin én een boom waar je letterlijk de vruchten van plukt? Ook dat kan! Hoe gaaf is het als je fruit gewoon uit je eigen tuin kunt halen? En dat al binnen hele korte tijd? Bomen zoals kers en peer kun je beter links laten liggen, want die groeien hard en kunnen minder goed tegen snoei. De sterren onder de compacte fruitbomen? Dat zijn de appel en peer, ze reageren goed op snoei en dragen prima vruchten op kleine zijtakjes.

Leibomen nemen vrijwel geen ruimte in beslag in je tuin. Zoals je op de foto kunt zien, staan leibomen veelal strak tegen een muur, schuur, schutting of gevel gesnoeid. Ze bieden niet alleen een knusse sfeer, maar ook lekkere oogst, zoals appels of peren. Omdat tuinen steeds kleiner worden, is dit dé manier om thuis fruit te kweken in de toekomst.

Het aanschaffen van voorgeleide bomen scheelt veel tijd: al na één à twee jaar staat er een strakke afscheiding. Ga je de bomen helemaal zelf in model dwingen? Reken dan op een traject van vier tot vijf jaar consequent snoeien en opbinden voor het gewenste effect. Een langere adem is dan nodig, maar het resultaat is er zeker naar!

De vijgenboom is een échte aanwinst voor je tuin. Vijgenbomen komen oorspronkelijk uit Azië, Syrië en Perzië, maar er zijn ook een aantal winterharde vijgenbomen die het in Nederland uitstekend doen. Onder andere de cultivars ‘Brown Turkey’ of ‘Brunswick’ kunnen goed tegen ons koudere klimaat en geven zelfs in koelere zomers nog oogst.

Deze compacte boom is zelfbestuivend dus ook met maar één vijgenboom in de tuin kun je genieten van de sappige vruchten die hij produceert. Als de vruchten zacht worden kun je ze oogsten en smaken ze lekker zoet en honingachtig.

Tip: Vogels zijn ook dol op rijpe vijgen, dus laat er voor hen ook een aantal hangen.

Bij de mispel ben je voor verrukkelijke jam, gelei en compote op de goeie plek! De ongewoon gevormde vruchten zijn hard en smaken zuur als hij rauw wordt gegeten. Ze worden pas goed eetbaar als ze beurs worden. Dit gebeurt na de eerste nachtvorst of wanneer je ze een paar weken op een koele plek laat liggen. Het vruchtvlees wordt dan zacht, donkerbruin en lijkt bijna te rotten. Maar schijn bedriegt, want ze smaken dan zacht, zoet-zuur en kruidig, met een hint van gekruide dadels en toffee.

Deze langzame groeier is zelfbestuivend, dus je hebt aan één boompje genoeg om vruchten te krijgen. In de herfst is het ook een prachtig boompje om naar te kijken met zijn zacht behaard, langwerpig blad dat prachtig warm geel-oranje tot brons kleurt.

Hoogte: max 6 meter, maar kan als cultivar veel kleiner blijven.

Standplaats: Volle zon, in vochtige maar goed doorlatende grond.

Voor een boom in de vollegrond is het najaar een goede periode om aan de slag te gaan. Ook de winter en het vroege voorjaar zijn geschikte plantmomenten. Misschien is de herfst wel het meest geschikte moment om bomen te planten omdat ze dan erg goed aanslaan. Kies liever geen periode met hitte of droogte, omdat jonge bomen nog aan hun nieuwe plekje moeten wennen en nog niet zo sterk zijn.

Voordat je gaat planten moet je de kluit goed natmaken, bijvoorbeeld in een emmer water of in een vijver als je die hebt. Zo heeft de boom voldoende vochtreserve voor de eerste cruciale dagen. Als wortels dicht op elkaar zitten, maak je ze voorzichtig los. Zo stimuleer je ze om meer naar buiten te groeien. Graaf een plantgat dat ongeveer twee keer zo breed is als het wortelgestel en even diep.

Zet de boom niet dieper dan hij eerst stond. Geef na het planten water en leg een 5 cm dik laagje mulch van compost of houtsnippers op de bodem. Laat de wortelhals daarbij vrij, zodat die niet onder de mulch verdwijnt. Mulch houdt vocht vast en onderdrukt onkruid, zodat je nieuwe boompje een zo goed mogelijke start maakt!