Afrikaantjes

Eenjarige afrikaantjes (Tagetes) zijn kleurrijke bloemen die je makkelijk zelf kunt kweken. Lees in deze complete plantengids alles over het zaaien, planten en vermeerderen van afrikaantjes, en hoe je problemen kunt voorkomen.

Afrikaantjes (Tagetes) zijn vrolijke, halfharde eenjarige bloemen met stralende kleuren die al lange tijd een vaste favoriet zijn in zomerborders en potten. Ze bloeien maandenlang, van de zomer tot diep in de herfst, en trekken volop bestuivers aan. Er zijn verschillende soorten:

De bloemkleuren variëren van enkele tinten oranje en geel tot contrasterende combinaties van rood, bruin, geel en oranje. Het fijnvertakte blad ruikt sterk aromatisch en kan insectenplagen bij andere planten helpen afschrikken. In Nederland en België overleven afrikaantjes geen vorst, waardoor ze als halfharde eenjarigen worden gekweekt.

Plant afrikaantjes op een plek waar je volop van hun kleur kunt genieten, zoals rond terrassen, zithoeken of in balkonbakken. Kleinere soorten zijn mooie randbeplanting voor borders en doen het goed in potten. Grotere soorten met grote bloemen passen beter in ruime potten of grote borders. Afrikaanse afrikaantjes hebben een beschutte plek nodig, omdat hun grote bloemen gemakkelijk door de wind beschadigd raken.

Afrikaantjes bloeien het rijkst in de volle zon en groeien het best in redelijk vruchtbare, goed doorlatende grond. Verbeter arme grond in borders van tevoren met goed verteerde compost of een bodemverbeteraar. Gebruik voor potten een turfvrije, universele potgrond.

Afrikaantjes bloeien al een paar weken na het zaaien. Je kunt ze in het vroege voorjaar binnenshuis voorzaaien voor bloei vanaf de vroege zomer, of later in het voorjaar direct buiten zaaien voor een iets later bloeiseizoen.

Binnenshuis voorzaaien doe je op een warme plek. Verspeen de zaailingen daarna in kleine potjes of trays en kweek ze verder op in een warme, lichte ruimte. Zet ze pas buiten nadat al het gevaar voor vorst geweken is. Dit is doorgaans halverwege mei, met IJsheiligen. Laat ze van tevoren een paar weken afharden door ze geleidelijk aan de buitenomstandigheden te wennen.

Wil je direct buiten zaaien, wacht dan tot het einde van de lente. Zaai dun in vochtige, goed voorbereide grond en dun de zaailingen daarna uit tot 10 à 20 cm uit elkaar, afhankelijk van de grootte van de variëteit.

Geef afrikaantjes de eerste weken na het planten regelmatig water totdat ze goed zijn aangeslagen. Daarna is er weinig verzorging nodig, behalve af en toe een flinke slok water tijdens lange, droge periodes. Afrikaantjes in potten hebben vaker water nodig dan planten in de vollegrond. Je kunt de bloei stimuleren door ze in de zomer elke twee weken te voeden met een vloeibare plantenvoeding, maar dat is niet strikt noodzakelijk.

Verwijder verlepte en uitgebloeide bloemen regelmatig om de plant er verzorgd uit te laten zien en de ontwikkeling van nieuwe bloemen te stimuleren. Nijp bij hogere variëteiten de lange scheuten uit om een bossigere groei te bevorderen. Haal de planten aan het einde van het seizoen, na de bloei of na de eerste vorst, uit de grond en gooi ze op de composthoop.

De sterke geur van afrikaantjes schrikt bepaalde insecten af, waardoor ze uitstekende ‘goede buren’ zijn in de moestuin. Een bewezen methode is het planten van afrikaantjes rondom tomaten of komkommers om witte vlieg op afstand te houden. Ze zijn bovendien nuttig tegen aaltjes in de bodem.

Afrikaantjes zijn halfhard en sterven af bij de eerste herfstvorst. Je kunt ze echter eenvoudig vermeerderen door zaad te bewaren van de uitgebloeide bloemen. Knip de bloemhoofden af boven een papieren zak en bewaar het zaad op een koele, droge plek voordat je ze het volgende voorjaar weer zaait.

In de juiste omstandigheden, met volle zon en een goed doorlatende grond, zijn afrikaantjes weinig gevoelig voor ziekten en plagen. Bij zware, slecht doorlatende grond kunnen planten echter last krijgen van grauwe schimmel of wortelrot.

De grote bloemhoofden van Afrikaanse afrikaantjes (Tagetes erecta) kunnen tijdens natte zomers vocht vasthouden en daardoor gaan rotten. Wil je dit risico niet lopen in ons regenachtige kikkerlandje, kies dan voor variëteiten met kleinere bloemen.

Er is een ruim aanbod aan afrikaantjes, van compacte randbeplanting tot indrukwekkende pompons. Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste soorten met enkele aanbevolen variëteiten.

Compacte planten tot 30 cm hoog met dubbele bloemen tot 5 cm breed.

Hoogte x breedte: 30 cm x 15 cm

Hogere en robuustere planten met grote, gevulde bloemen tot 10 cm breed.

Hoogte x breedte: 45 cm x 20 cm

Een kruising tussen de Franse en Afrikaanse soort, met bloemen van 3 tot 5 cm breed. Robuust en goed bestand tegen nat weer.

Hoogte x breedte: 40 cm x 20 cm

Massaal bloeiende planten met kleine, enkelvoudige bloemen, tot 45 cm hoog. Bijzonder sierlijk en ideaal voor borders en potten.

Hoogte x breedte: 45 cm x 20 cm

De sterk aromatische geur van afrikaantjes helpt sommige insecten te weren, waardoor ze nuttige ‘goede buren’ zijn voor andere planten. Een populaire techniek is het planten van afrikaantjes rondom tomaten of komkommers om witte vlieg op afstand te houden.

Afrikaantjes zijn niet giftig voor huisdieren, zoals katten en honden. Echter, als ze er in grote hoeveelheden van eten, kunnen ze lichte maagdarmklachten krijgen. De sterke geur van de bloemen en het blad maakt de plant over het algemeen echter onaantrekkelijk voor dieren.