Spot je deze vlinder in je tuin? Zijn rupsen kunnen flinke schade aanrichten

Deze prachtige vlinder is zeer welkom in de tuin, maar rupsen van het groot koolwitje kunnen soms in de moestuin wél een slachtveld aanrichten onder je koolplanten. Is dit wel erg? En hoe kun je waar nodig deze rupsen op een natuurlijke manier bestrijden en voorkomen? We leggen het uit.

Het groot koolwitje (Pieris brassicae) is een vlinder uit de familie van de witjes, waar ook andere koolwitjes bij horen, maar bijvoorbeeld ook het oranjetipje, luzernevlinders en de citroenvlinder. Ze legt haar eitjes in groepen op koolplanten, en het liefst op gecultiveerde soorten. De rupsen kun je vinden in de late lente en vroege zomer, en aan het einde van de zomer tot begin oktober.

Ja en nee. De vlinder is niet schadelijk in natuurlijke gebieden en in siertuinen. De vlinder is een zeer welkome bestuiver en voedselbron voor allerlei dieren, zowel de vlinder zelf als de rups en eieren.

In de moestuin kunnen de rupsen van de vlinder wel schade aanrichten, al hoeft dit niet altijd het geval te zijn. Het groot koolwitje legt eieren in groepen, waardoor er veel rupsen tegelijk op een koolplant zitten en veel van het blad zullen opeten. Is de plant kaal gegeten, dan kruipen ze naar een volgende. De schade zit dus vooral in de combinatie van de hoeveelheid rupsen en dat veel gecultiveerde koolplanten vaak bij elkaar staan.

In de moestuin is het een goed idee om de schade van groot koolwitje zoveel mogelijk te voorkomen, of als er al een grote hoeveelheid rupsen zijn, deze gifloos te bestrijden. Met deze 5 tips pak jij het op een natuurlijke manier aan!

Hoewel groot koolwitje dol is op koolplanten zoals bloemkool, koolrabi en palmkool, kun je ze ook vinden op andere soorten planten. Deze planten uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae) kun je inzetten als bliksemafleider.

Denk aan rucola of de inheemse soort grote zandkool (Diplotaxis tenuifolia), Oost-Indische kers en ‘onkruiden’ zoals gewone steenraket. Ook groenbemesters zoals mosterd kunnen ze van eten. Door deze soorten in- en om je kool planten te zetten, zorg je voor meer voedselaanbod en kunnen de rupsen zich daar tegoed aan doen.

Tip! Bekijk ook onze online moestuincursus, waarin ook uitvoerig het natuurlijk bestrijden van plaagdiertjes wordt behandeld in een aantal van de 50 videos.

Een goede manier om een teveel aan rupsen te voorkomen is het verspreiden van je gewassen tussen andere gewassen. Zet niet alle kolen bij elkaar, maar verwerk ze tussen andere groenten in, of zelfs in je (eetbare) siertuin. Zo kunnen rupsen hun vraat beter verdelen over verschillende planten en niet gemakkelijk van de ene kool op de andere over gaan.

Combineer ook groentegewassen met bloemen en rommelhoekjes. Plaagdierbestrijders geef je zo alles wat ze nodig hebben: je combineert hun voedsel (nectarrijke bloemen) met voedsel voor hun kroost (de rupsen), en een plek waar ze kunnen schuilen.

Wat ook kan helpen is voorkomen dat de de vlinders de kolen weten te bereiken. Dit kun je doen met heel fijnmazige netten, waar de vlinders niet doorheen kunnen komen. Let erop dat de netten goed zijn afgesloten en sluit deze bijvoorbeeld af door op de bodem de netten te vast te zetten met stenen. Zo voorkom je ook dat vogels per ongeluk naar binnen vliegen en niet meer weten weg te komen.

Vlinders leggen niet voor niets zoveel eitjes: er worden er ontzettend veel opgegeten. Slechts een handje vol weet uiteindelijk volwassen vlinder te worden. Dit klinkt misschien hard, maar het is hoe de natuur plagen voorkomt.

Om de plaagdruk van groot koolwitje te verminderen kun je natuurlijke bestrijders lokken. Dit doe je door je tuin zoveel mogelijk te vergroenen, een mix van ’tuinplanten’ en inheemse planten te kiezen en onkruid te beheersen, in plaats van helemaal te verwijderen. Zo komt er veel meer leven in je tuin, en weten ook meer natuurlijke bestrijders hun weg te vinden naar hun prooi.

Voor groot koolwitje specifiek heb je bijvoorbeeld de veelvoorkomende sluipwesp Cotesia glomerata (zie foto), die het gemunt heeft op de rupsen. Ook zijn er andere soorten solitaire wespen die de rupsen van groot koolwitje infecteren en opeten.

Het loont om regelmatig je koolplanten te controleren op eitjes en rupsen. Als je zie ziet kun je ze gemakkelijk verplaatsen. Zet de rupsen uit op andere koolplanten in de tuin of daarbuiten.

Ook eitjes kun je verplaatsen naar koolplanten, hoewel er een grote kans is dat deze het niet zullen gaan redden. Bijvoorbeeld omdat er te weinig eten is of omdat ze worden opgegeten door andere dieren. Vergeet niet dat dit een onderdeel is van de natuurlijke processen.

Het gebruik van gif of andere chemische is om meerdere redenen zeer af te raden: het doodt niet alleen de vlinders, maar ook de natuurlijke bestrijders van de rups en andere bestuivende insecten. Ook beschadigt gif het bodemleven en vervuilt het grondwater. Daarnaast is pesticide ongezond voor mens en (huis)dier.