Zonnebloem

Wie wordt er niet vrolijk van zonnebloemen? Lees alles wat je moet weten over het zaaien, vermeerderen en verzorgen van zonnebloemen. We geven je in deze complete plantengids ook tips en inspiratie over de mooiste soorten om te kweken.

De zonnebloem is een enorm geliefde tuinplant. De meeste soorten hebben gele bloemen, maar er zijn ook variëteiten met roestrode, groene en zelfs witte bloemen. Eenjarige zonnebloemen zijn snelle groeiers en kunnen in slechts drie maanden een hoogte bereiken van twee meter of meer. De uiteindelijke hoogte hangt af van de variëteit, de beschikbaarheid van voeding en water, en de weersomstandigheden.

Zonnebloemen bloeien van de zomer tot in de herfst. Afhankelijk van de variëteit duurt het 11 tot 18 weken voordat eenjarige zonnebloemen bloeien na het zaaien. Zaai de zaden daarom elke paar weken opnieuw, zodat je de hele zomer kunt genieten van een aanhoudende stroom vrolijke bloemen.

Zonnebloemen zijn makkelijk te kweken uit zaad en ideaal om samen met kinderen te kweken. Ze zijn niet giftig voor mensen of huisdieren en het zijn ook uitstekende snijbloemen. Naast eenjarige soorten bestaan er ook vaste zonnebloemen, die elk jaar terugkomen.

Wist je dat zonnebloemen familie zijn van de aardpeer (Helianthus tuberosus)? Als je aardperen plant, geven ze bij voldoende warmte en zon prachtige bloemen die sterk lijken op zonnebloemen.

De naam verklapt het eigenlijk al: zonnebloemen hebben zon nodig. Ze groeien het beste in rijke, vruchtbare grond op een beschutte, zonnige standplaats. Voeg vóór het planten compost of goed verteerde mest toe om de bodem te verrijken. Zonnebloemen doen het ook goed in potten, maar als je ze hoog wilt laten groeien, is de vollegrond de betere keuze.

De beste tijd om zonnebloemzaden te zaaien is tussen april en mei. Je kunt tot half juni zaaien, maar houd er rekening mee dat de planten tot 18 weken nodig hebben om te bloeien. Zaai je te laat, dan bestaat de kans dat de bloemen er pas in de herfst komen.

Zaai de zaden afzonderlijk in potten van 10 cm met turfvrije, universele potgrond. Dek de potten af met een doorzichtige plastic zak en zet ze op een warme plek voor de beste kieming. Verwijder de plastic afdekking zodra de zaailingen zijn opgekomen. Wanneer de zaailingen groot genoeg zijn, laat je ze geleidelijk afharden gedurende twee tot drie weken, waarna je ze buiten kunt planten. Let daarna goed op slakkenvraat.

Je kunt de zaden ook direct in de vollegrond zaaien vanaf half april. Houd ook dan rekening met slakken, zeker in de beginfase.

Bij het uitplanten van zonnebloemen kun je de grond eerst onkruidvrij maken. Voeg indien nodig veel organisch materiaal toe, zoals compost of goed verteerde mest. Plant de zonnebloemen op dezelfde diepte als ze in de pot stonden. Geef ze daarna goed water en zet een bamboestok of ander steunmateriaal bij de hogere variëteiten.

Zonnebloemen doen het goed in potten, al worden ze dan doorgaans minder hoog dan in de vollegrond. Zaai de zaden in kleine potten in het voorjaar en verpot de plant naar een grotere pot wanneer hij groot genoeg is. Eindig uiteindelijk in een pot van 30 cm met turfvrije potgrond, bij voorkeur aangevuld met organisch materiaal. Bind hogere variëteiten vast aan een stok, net zoals je dat in de vollegrond zou doen. Zonnebloemen in potten hebben veel water en voeding nodig.

Eenjarige zonnebloemen hebben veel water nodig en lijden als ze te lang droog staan. Als je ze hoog wilt laten groeien, geef je ze elke twee weken stikstofrijke plantenvoeding en schakel je kort voor de bloei over op kaliumrijke tomatenvoeding. Hoge variëteiten bind je vast aan een stevige stok om te voorkomen dat ze omwaaien of beschadigen door de wind, zeker op een open standplaats.

Na de bloei kun je de uitgebloeide bloemhoofden verwijderen, maar je kunt ze ook laten zitten zodat vogels van de zaden kunnen eten. Zodra de vogels klaar zijn, verwijder je de gehele plant en gooi je hem op de composthoop. Hak de dikke stengel in stukken zodat hij sneller verteert.

Na de bloei ontwikkelen de bloemhoofdjes grote hoeveelheden zaad. Je kunt deze zaden gebruiken in de keuken, maar verwijder dan eerst de harde zaadschil. Haal de zaden uit het bloemhoofd en laat ze een paar dagen drogen op keukenpapier. Bewaar ze daarna in een papieren envelopje op een droge plek, zodat je ze het volgende jaar opnieuw kunt zaaien. Laat altijd wat zaden over voor de vogels.

Leg de geoogste zonnebloemzaden op keukenpapier om een paar dagen te drogen. Bewaar ze vervolgens in een papieren envelopje op een koele, droge plek voor de winter. Het volgende jaar zaai je de zaden vanaf april in potten van 7 cm met turfvrije universele potgrond.

Zonnebloemen zijn over het algemeen weinig gevoelig voor ziekten en plagen. Jonge zaailingen zijn echter kwetsbaar voor slakken. Als je veel last hebt van slakken in je tuin, wacht dan met buiten planten totdat de planten groot genoeg zijn om een aanval te doorstaan. In een kas of koude bak kun je slakken ook handmatig opsporen en verwijderen. Koperen tape rondom je potten kan slakken bovendien op afstand houden.

Zwarte vlekken op de bladeren worden vaak veroorzaakt door roetdauw. Roetdauw ontstaat op honingdauw, een suikerachtige stof die wordt afgescheiden door zuigende insecten zoals bladluizen en wolluis. Als je ook mieren op je zonnebloemen ziet, dan is dat omdat mieren bladluizen ‘houden’ voor hun honingdauw. Naarmate de plant groter wordt, is hij minder aantrekkelijk voor bladluizen. Zij hebben namelijk een voorkeur voor jong blad. Hierdoor neemt de roetdauw vanzelf af. Je kunt de bladluizen ook gewoon met je vingers van de plant verwijderen als je er last van hebt.

Op zoek naar een mooie zonnebloem voor je tuin? Doe hier wat inspiratie op met deze vier soorten:

Zonnebloemen bloeien van de zomer tot in de herfst, doorgaans van juli tot september. De bloeitijd kan variëren afhankelijk van wanneer je de zaden hebt gezaaid, de weersomstandigheden en de beschikbaarheid van water en voeding.

Zonnebloemen kunnen zowel eenjarig als meerjarig zijn. De hoge, vaak enkelstengellige variëteiten die we in tuinen kweken zijn doorgaans eenjarig. Vaste zonnebloemen kennen we onder de botanische naam Helianthus, waaronder de mooie variëteit ‘Lemon Queen’ valt.

Dat is volkomen normaal en meestal welkom, want het betekent meer bloemen per plant. Sommige zonnebloemen zijn meervoudig vertakkend en vormen bloemen langs de hele stengel.

De eerste bladeren die bij kieming uit het zaad komen zijn zaadlobben. Dit zijn geen echte bladeren en ze sterven vanzelf af zodra de echte bladeren beginnen te groeien en fotosynthese uitvoeren. Dit is normaal en niets om je zorgen over te maken.