Monnikskap

Lange stelen met sierlijke diepblauwe, paarse, witte of roze bloemen: de monnikskap (Aconitum) is een echte blikvanger in de tuin of in de vaas. Wij vertellen je meer over het kweken van monnikskap, inclusief het planten, verzorgen en de belangrijke vraag of de plant giftig is.

Monnikskap (Aconitum), ook wel wolfswortel of duivelskruid genoemd, is een prachtige, statige vaste plant met hoge bloempieken in paars-blauw, die bloeien van midden tot laat in de zomer. De plant lijkt sterk op ridderspoor (Delphinium), waar hij familie van is, en staat er imposant bij in het midden of aan de achterkant van een cottage-tuin of vasteplantenborder. De bloemen zijn rijk aan nectar en stuifmeel en trekken allerlei bestuivers aan, waaronder hommels in het bijzonder.

Monnikskap groeit van nature als wilde bloem op bergweiden in het hele noordelijk halfrond. De naam verwijst naar de kenmerkende, kapvormige bloemen, die zouden lijken op de kappen van monniken. De meest verkrijgbare soorten zijn cultivars van Aconitum napellus en Aconitum carmichaelii. Sommige hebben witte of zelfs roze bloemen.

In Nederland komt enkel de gele monnikskap (Aconitum lycoctonum subsp. vulparia) als zeer zeldzame inheemse plant voor. In België komen nog een aantal andere soorten voor, maar is ook daar (zeer) zeldzaam.

Alle delen van de monnikskapplant zijn extreem giftig, en dan vooral de wortels. Een van de giftige stoffen, aconitine, werd in de oudheid gebruikt om vlees mee te vergiftigen en daarmee wolven te doden, vandaar de naam wolfswortel, of in het Engels wolfsbane. Er wordt ook gezegd dat de Romeinen monnikskap gebruikten als executiemiddel.

Draag altijd handschoenen wanneer je de plant aanraakt, want de gifstoffen kunnen via de huid worden opgenomen. Eet nooit enig deel van de plant, want dit kan dodelijk zijn en je wordt er in elk geval heel erg ziek van. Let erop dat er geen bekend antigif is, en dat bij vergiftiging je direct 112 belt: direct handelen is cruciaal.

Heb je kinderen of huisdieren die graag in de tuin rondsnuffelen? Denk dan goed na voordat je monnikskap aanplant.

Voor de beste resultaten plant je monnikskap in koele, vochtige maar goed doorlatende grond op een halfschaduwrijke plek. Een oost- of westgerichte standplaats is ideaal. Lichte grondsoorten verbeter je vooraf met een flinke hoeveelheid goed verteerd organisch materiaal.

Monnikskap staat er prachtig bij in combinatie met andere vaste planten die in de nazomer bloeien, zoals herfstasters, Astilbe en Japanse anemonen.

Graaf een plantgat dat breder en even diep is als de wortelkluit. Meng ruim organisch materiaal door de grond bij het planten en breng daarna een laag mulch aan. Vergeet ook hier de handschoenen niet wanneer je de plant vastpakt.

Omdat monnikskap behoorlijk hoog kan worden, kan het nodig zijn om de plant te steunen zodat hij niet omvalt of hangt. Je hoeft uitgebloeide bloemen niet te koppen, maar knip de bloemen in de herfst wel terug tot op de grond. Houd de grond in het voorjaar vochtig en geef de plant tijdens droge perioden in de zomer extra water.

Het is verstandig om monnikskapplanten eens in de paar jaar te delen om ze vitaal te houden. Als je dat niet doet, ontstaat er met de tijd een kale plek in het midden van de plant. Het beste moment om te delen is vroeg in het voorjaar, net wanneer de nieuwe groei verschijnt. Plant de nieuwe pollen vervolgens elders in de tuin.

Echte meeldauw kan in de zomer een probleem vormen. Je herkent het aan een witte, poederachtige laag op de bladeren. Verwijder aangetaste bladeren zo snel mogelijk en houd de plant goed vochtig om herhaling te voorkomen.

Er zijn 300 tot 400 soorten Aconitum, maar er komt er slechts eentje in Nederland en België van nature voor: de gele monnikskap (Aconitum vulparia). Naast de inheemse soort, zijn er ook andere mooie soorten om te kweken.