Aster

In deze uitgebreide kweekgids van Gardeners’ World lees je alles over het kweken van asters, inclusief de mooiste soorten voor herfstkleur in je tuin.

Asters behoren tot de composietenfamilie en de meeste soorten in onze tuinen zijn vaste planten, wat betekent dat ze elk jaar trouw terugkomen. Ze bloeien doorgaans aan het einde van de zomer en in de herfst. Dat verklaart meteen hun bekende bijnaam: de herfstaster. Asters zijn ideaal voor gemengde borders, bijvoorbeeld samen met siergrassen en andere prairieachtige vaste planten.

In botanisch opzicht zijn er twee hoofdtypen: Noord-Amerikaanse en Europese asters (Aster). De meeste Noord-Amerikaanse soorten vallen tegenwoordig onder de geslachten Symphyotrichum of Eurybia, al worden ze door velen nog altijd gewoon ‘asters’ genoemd.

Asters zijn perfecte planten om de overgang van de zomer naar de herfst in je tuin te overbruggen. Hun stralende, madeliefachtige bloemen zorgen voor een flinke dosis kleur in de border. Tegelijkertijd bieden ze een rijke bron van nectar en stuifmeel voor insecten die laat in het seizoen nog vliegen. Veel soorten doen het bovendien uitstekend als snijbloem.

Inheems zijn asters zeldzaam, maar je kunt kijken naar de zeer zeldzame kalkaster (Aster linosyris) en zulte (Tripolium pannonicum of Aster tripolium) voor brakke of zoutige grond.

Plant asters op een plek in de halfschaduw of in gefilterd zonlicht. Ze doen het in vrijwel elke grondsoort, maar een licht vochtige grond die nooit helemaal uitdroogt heeft de voorkeur. Dit is zeker belangrijk voor soorten die gevoelig zijn voor meeldauw. Asters groeien ook prima in potten en bakken, zolang je de potgrond enigszins vochtig houdt.

Heb je drogere grond in de tuin? Kies dan voor Europese asters. Soorten als Aster amellus, Aster pyrenaeus en Aster × frikartii zijn van nature beter bestand tegen meeldauw en stellen minder eisen aan de bodemvochtigheid.

Asters uit een pot plant je het beste van maart tot begin mei. Planten in de zomer kan ook, maar dan heeft de plant wel aanzienlijk meer water nodig om goed aan te slaan. In de winter zijn asters vaak verkrijgbaar als kale wortels (wortelgoed). Deze zijn doorgaans wat voordeliger. Plant ze zo snel mogelijk na aankoop, mits de grond niet bevroren of drassig is.

Asters planten is heel eenvoudig en gaat precies hetzelfde als bij andere vaste planten. Geef ze voldoende ruimte om goed te groeien en houd de grond goed vochtig totdat de plant is aangeslagen. Sommige astersoorten werken fantastisch als bodembedekker, terwijl andere tot wel twee meter hoog kunnen worden.

De meeste asters hebben geen extra steun nodig. Bij de hogere soorten kan een plantensteun of stok op winderige plekken wel handig zijn.

Verwijder uitgebloeide bloemen regelmatig. Zo ziet de plant er niet alleen netjes uit, maar stimuleer je ook de aanmaak van nieuwe knoppen. Knip asters na de bloei in de late herfst flink terug. In het midden van de zomer kun je de toppen van de scheuten afknijpen om vertakking en een rijkere bloei te bevorderen. Asters reageren hier namelijk erg goed op.

Asters in potten hebben regelmatig water nodig. Planten in de vollegrond vragen eigenlijk alleen bij langdurige droogte om extra water. Geef dan liever in één keer een flinke plens water als de grond droog is, in plaats van elke dag een klein beetje. Let op dat asters niet goed groeien in constant natte of drassige grond. Extra voeding is over het algemeen niet nodig, maar een laagje organische mulch aanbrengen in het voorjaar doet de plant zeker goed.

Asters overwinteren is doorgaans geen enkel probleem, zolang de grond in de winter maar niet te nat is. Veel astersoorten in onze tuinen zijn winterhard tot wel -20°C. Toch kan de combinatie van natte voeten en strenge vorst fataal zijn. Heb je asters in potten staan? Zet deze dan voor de zekerheid op een vorstvrije plek tijdens de wintermaanden.

Je kunt asters vermeerderen door zachte stekken te nemen in de periode tussen april en augustus. Houd er wel rekening mee dat het proces van stekken tot een volwassen, bloeiende plant ruim twee jaar kan duren.

Knip hiervoor niet-bloeiende scheuten af tot een lengte van een paar centimeter. Verwijder de onderste bladeren en steek elke stek in een potje met vochtige, goed doorlatende stekgrond. Dek het potje af met een doorzichtige plastic zak of zet het in een kweekbakje. Controleer de grond regelmatig om uitdrogen te voorkomen. Bij de eerste tekenen van groei, meestal na zo’n zes tot acht weken, zet je de stekken over in grotere, losse potten. Plant deze jonge planten in het voorjaar buiten in de tuin. Het jaar daarop zullen ze prachtig bloeien.

Een andere manier om asters te vermeerderen is door de plant te delen. Na ongeveer drie jaar zijn de pollen vaak groot genoeg om te splitsen. Graaf de plant op en steek de pol met een scherpe spade in tweeën of vieren. Plant deze delen direct terug op hun nieuwe plek en geef ze een flinke scheut water.

Meeldauw is een veelvoorkomend probleem bij asters, en dan vooral bij de Noord-Amerikaanse soorten. Je voorkomt dit deels door de planten goed vochtig te houden en de grond niet te laten uitdrogen. Nog makkelijker is het om direct voor meeldauwresistente soorten te kiezen. De Europese asters, zoals Aster amellus, Aster pyrenaeus en Aster × frikartii, zijn allemaal goed bestand tegen meeldauw. Ook Eurybia × herveyi, de Japanse aster (Kalimeris incisa) en Symphyotrichum ‘Little Carlow’ hebben een uitstekende resistentie.

Op zoek naar een mooie aster voor in de tuin? Dit zijn vier prachtige soorten die zeker de moeite waard zijn:

Asters staan over het algemeen niet bekend als giftig voor huisdieren. Toch is enige voorzichtigheid geboden bij katten, omdat het eten van de plant lichte maag- en darmproblemen kan veroorzaken. Houd er rekening mee dat het eten van grote hoeveelheden plantmateriaal bij zowel katten als honden tot maagklachten kan leiden.

Asters kunnen zich in de tuin verspreiden via zaad en via ondergrondse uitlopers. Verwijder ongewenste zaailingen tijdig. Graaf de planten elke drie tot vier jaar op om ze te delen. Plant een deel terug en geef de rest bijvoorbeeld weg aan een andere tuinvriend. Let er goed op dat asters zich niet buiten je tuin verspreiden, want sommige soorten kunnen in de vrije natuur woekeren.