Chrysant

Chrysanten hadden misschien een wat oubollig imago, maar dat vinden wij en veel tuiniers allang achterhaald. Er is alle reden om chrysanten in jouw tuin te willen. Lees alles over het verzorgen, overwinteren en vermeerderen, en nog veel meer kweektips voor de chrysant!

Chrysanten bloeien van de late zomer tot in de herfst, precies op het moment dat er weinig andere planten meer in bloei staan. De bloemen zijn er in allerlei kleuren, maten en vormen, van enkelbloeiend tot dubbelbloeiend. Troschrysanten vormen zelfs meerdere bloemen aan één steel. Chrysanten zijn bovendien uitstekende snijbloemen die wel drie weken in de vaas mooi blijven. Ze zijn ook prachtig in gedroogde bloemstukken.

Tuinchrysanten kunnen eenjarig of meerjarig zijn, en winterhard of half-winterhard. Wil je dat jouw chrysant elk jaar vanzelf terugkomt? Kies dan een winterharde variëteit. Deze overleeft de winter buiten en loopt het volgende jaar gewoon opnieuw uit. Half-winterharde soorten overleven koude winters niet en haal je in de herfst uit de grond om te overwinteren in een kas. Ze bloeien soms nog tot in december door.

Let op: tuinchrysanten zijn niet hetzelfde als kamerchrysanten. Deze planten voor binnen zijn erg vorstgevoelig en mogen in de herfst en winter absoluut niet buiten staan. Behandel ze het liefst als een snijbloem, want het lukt zelden om ze na de bloei opnieuw in bloei te krijgen.

Chrysanten zijn in de lente te koop als gewortelde stekken of kleine plantjes. Pot ze thuis op en plant ze buiten na het laatste vorstgevaar, vanaf eind mei. Je kunt in de zomer en herfst ook volwassen chrysanten kopen om direct in de tuin te planten.

Chrysanten groeien goed in potten én in borders. Kies altijd een zonnige, beschutte standplaats met voedzame, goed doorlatende grond.

Pot gewortelde stekken en kleine plantjes eerst op in afzonderlijke potten van 10 cm en zet ze daarna over naar een grotere pot als de wortels de ruimte hebben gevuld. Plant ze buiten na het laatste vorstgevaar, in vochtige maar goed doorlatende grond op een beschutte, zonnige plek. Meng flink wat organisch materiaal door het plantgat of gebruik een universele meststof. Zorg meteen voor steun, zodat de stengels niet omvallen.

Geef chrysanten in de zomer regelmatig water en geef planten in potten vanaf het late voorjaar vloeibare plantenvoeding. Stop met voeden zodra de bloemknoppen opengaan.

Top troschrysanten door de groeipunt eruit te knijpen wanneer de stengels ongeveer 20 cm lang zijn. Zo stimuleer je de vorming van zijscheuten, wat resulteert in meer bloemen. Verwijder uitgebloeide bloemen bij enkelbloeiende soorten, zodat de plant alle energie in nieuwe bloemen steekt. Haal bij deze soorten ook de zijscheuten weg (zoals je bij tomaten zou ‘dieven‘), zodat de plant één sterke, rechte hoofdstengel vormt.

In beschutte tuinen met goed doorlatende grond kun je winterharde chrysanten gerust buiten laten overwinteren. Zorg ervoor dat ze op een droge, zonnige plek staan waar de grond niet te nat blijft. Als je half-winterharde soorten hebt, is het verstandiger om de planten in de herfst uit de grond te halen. Plant ze in een kas zodat ze nog even doorbloeien, of knip ze terug en bewaar ze in potten of bakken met potgrond op een licht vochtige plek tot het voorjaar.

Juist omdat chrysanten zo laat in het seizoen bloeien, zijn ze een echte aanwinst voor de herfstborder.

De makkelijkste manier om chrysanten te vermeerderen is door in de lente stekken te nemen van de basis van de plant. Sommige soorten kun je ook uit zaad opkweken. Oogst de zaden zodra ze bruin en droog zijn en bewaar ze in een envelop op een koele, droge plek tot je ze in de lente zaait.

Neem stekken wanneer de scheuten aan de basis ongeveer 6 cm boven de grond uitkomen. Geef de moederplant de dag ervoor goed water. Snijd de stekken af met een scherp mes en haal de onderste bladeren eraf, zodat er minstens drie bladeren bovenaan de stek overblijven. Knip de basis van de stek recht af voor een schone snede en steek hem in een pot met vochtige stekgrond.

Zet de pot in een kweekkastje of dek deze af met een doorzichtige plastic zak. Zet het geheel op een lichte, warme plek. Zodra je tekenen van groei ziet, haal je de zak eraf en laat je de stek verder groeien op een vorstvrije plek. Wanneer de stekken goed zijn aangeslagen, zet je ze in afzonderlijke potten van 10 cm en laat je ze doorgroeien tot ze stevig staan.

Chrysanten kunnen last krijgen van verschillende plagen, waaronder bladluizen, spint en bladmineerders. Controleer je planten regelmatig en pak problemen direct aan zodra je de eerste tekenen ziet: verwijder plagen met de hand of knip aangetaste bladeren af.

Een van de meest voorkomende ziekten is witte roest, een schimmelziekte die in de late zomer of herfst opduikt. De bovenkant van de bladeren krijgt dan ingezonken, lichtbruine vlekken, terwijl er aan de onderkant geelwitte puistjes ontstaan. Verwijder aangetaste bladeren zo snel mogelijk en gooi ze weg in de vuilnisbak of verbrand ze. Gooi ze nooit op de composthoop, want dan verspreiden de schimmelsporen zich opnieuw door de tuin.

Op zoek naar een mooie chrysant voor jouw tuin of voor de vaas? Dit zijn vijf soorten om te overwegen:

Winterharde chrysanten overleven de winter buiten als de standplaats beschut en zonnig is en de grond goed doorlatend is en geen water vasthoudt. Half-winterharde soorten haal je in de herfst uit de grond en breng je naar een beschutte plek, zoals een kas, om ze de winter door te helpen.

Winterharde en half-winterharde chrysanten komen het volgende jaar terug als ze goed overwinteren. Zorg ervoor dat winterharde soorten staan in grond die niet te nat wordt in de winter. Half-winterharde soorten overwinter je het beste beschermd, bijvoorbeeld in een kas.