Wonderboom

Met zijn grote, exotische bladeren is de wonderboom (Ricinus communis) een spectaculaire blikvanger in de tuin. Ontdek hoe je deze giftige plant zaait en verzorgt en welke variëteiten het mooist zijn.

De wonderboom (Ricinus communis), ook wel wonderolieplant genoemd, geeft je tuin in de zomer een exotisch uiterlijk met zijn spectaculaire blad. Vooral de grote, glanzende, handvormige bladeren in roodpaarse tinten trekken de aandacht. Combineer hem met warmgekleurde bloemen of planten met contrasterend blad voor een opvallende, bijna tropische border.

Wonderboom komt oorspronkelijk uit tropische gebieden. In het klimaat van Nederland en Vlaanderen kweek je hem doorgaans als eenjarige. Hij is geschikt voor zowel grote potten als voor borders.

Kweek wonderboom in goed doorlatende grond in de volle zon. Geef regelmatig water en voeg één keer per maand vloeibare plantenvoeding toe. Naarmate hij groter wordt, kan het nodig zijn om hem te ondersteunen met een stok of speciale plantensteunen. Knip verwelkte bloemen weg als je geen zaden wilt verzamelen. Aan het einde van het seizoen kun je de plant op de composthoop doen of hem naar een beschutte plek onder glas verplaatsen, waar hij als struik verder kan groeien.

Kies een zonnige border waar water gemakkelijk weg kan, zodat de plant geen langdurige natte voeten heeft. In een pot doet wonderboom het ook goed, mits je een goed doorlatend grondmengsel op basis van turfvrije potgrond gebruikt. Op armere grond krijgt hij doorgaans meer bloemen, terwijl de bladgroei minder weelderig is. Bedenk dus vooraf of je vooral zijn indrukwekkende bladeren of juist zijn bloemen wilt zien.

Let op bij het zaaien: de zaden van wonderboom zijn erg giftig. Trek handschoenen aan wanneer je ermee werkt. Zaai vroeg in het jaar en laat de zaden bij voorkeur eerst enkele uren weken. Vul voor elk zaadje een afzonderlijk potje met zaaigrond. Zaai de zaden en zet de potjes in een verwarmde kweekbak om de kieming op gang te brengen.

Om te kiemen hebben de zaden een temperatuur van 15 tot 20 °C nodig. Meestal verschijnen de eerste zaailingen na twee tot zes weken. Zodra ze groot genoeg zijn om ze voorzichtig op te pakken, kun je ze verpotten. Zet de planten pas buiten in hun definitieve pot of border als er geen nachtvorst meer wordt verwacht, meestal is dit rond IJsheiligen.

Draag handschoenen wanneer je de wonderboom verzorgt, want alle delen van Ricinus communis zijn zeer giftig. De plant kan bovendien irritatie aan de huid en ogen veroorzaken. Geef hem geregeld water en één keer per maand vloeibare plantenvoeding.

Wonderboom groeit over het algemeen snel. In de tropen kan hij 8 tot 12 meter hoog worden, maar in ons gematigde klimaat blijft hij flink kleiner. Afhankelijk van zijn groei en standplaats kan hij een steun nodig hebben.

Verwijder de uitgebloeide bloemen wanneer je niet van plan bent zaden te bewaren. Aan het einde van het groeiseizoen kun je de planten opruimen en op de composthoop doen. Je kunt ze ook naar een beschutte plek onder glas verplaatsen en ze daar verder opkweken als struik, bijvoorbeeld in een serre of (verwarmde) kas.

Ja, wonderboom is zeer giftig. Er wordt zelfs gezegd dat dit een van de meest dodelijke planten ter wereld is. Dat geldt voor alle delen van de plant, maar vooral voor de zaden. Het eten van plantmateriaal kan braken veroorzaken. De zaden bevatten ricine, een gevaarlijke gifstof die bij opname in het lichaam ernstige schade aan organen kan veroorzaken. Houd nieuwsgierige kinderen en huisdieren daarom weg bij de plant, en zeker bij de zaden.

Draag bij het zaaien, verpotten en verzorgen steeds handschoenen, omdat contact met de plant je huid of ogen kan irriteren. Wil je niet met de zeer giftige zaden omgaan, knip de bloemen dan weg voordat zaaddozen worden gevormd.

Wonderboom krijgt groenachtig gele bloemen en daarna cilindervormige, groenige tot felrode zaaddozen met stekels. Je kunt het rijpe zaad verzamelen en bewaren voor een volgende keer. Houd er wel rekening mee dat de zaden berucht zijn om hun giftigheid. Juist daarom kun je er ook voor kiezen de uitgebloeide bloemen te verwijderen voordat er zaden ontstaan.

Als wonderboom buiten groeit, is hij meestal vrij van ziekten. Onder glas kan hij daarentegen last krijgen van plagen die ook bij andere kasplanten voorkomen, zoals spint. Houd planten die in een kas of serre staan daarom goed in de gaten.

‘Carmencita’ heeft grote, diep bronsrode bladeren met de kenmerkende handvorm van wonderboom. In de zomer verschijnen opvallende rode vrouwelijke bloeiwijzen, die een fraai contrast vormen met het donkere blad.

‘Red Giant’ heeft blad en zaadhoofden in een fellere roodtint. De bladeren verschijnen eerst groen en krijgen hun rode kleur pas tijdens het uitgroeien.

Bij ‘Impala’ is het blad al een blikvanger, maar de bloemen verdienen minstens zoveel aandacht. Ze staan in groepjes bij elkaar en zijn crèmekleurig. Na de bloei ontwikkelen zich felrode, stekelige vruchten die de plant extra opvallend maken.