Alles over rozenbottels: de mooiste, eetbare soorten

Rozenbottels zorgen voor spectaculaire kleuren in het najaar en de winter. Wat het zijn, hoe je ze krijgt en waarom ze belangrijk zijn leggen we je allemaal uit. Ook tippen we enkele mooie rozen voor rozenbottels.

Alle rozen produceren rozenbottels, maar vaak krijgen die bij ons niet de kans zich te ontwikkelen. Om rozen langer te laten bloeien, koppen we namelijk de bloemen regelmatig. Maar als je een aantal (of alle) bloemen laat zitten, geniet je in de herfst van oogstrelende rozenbottels die vaak tot in de winter mooi blijven.

Niet alleen jij geniet van de bottels, ook zijn het belangrijke voedselbronnen voor tuindieren zoals vogels.

De mooiste rozenbottels groeien aan botanische (of wilde) rozen. Die kun je als losse struik aanplanten, maar ook als heggen in ruigere stukken van je tuin. Laat ze daar in alle rust groeien zonder ze veel te snoeien. Ramblerrozen en klimrozen zijn ook goede kandidaten, want hun bloemtrossen veranderen uiteindelijk in honderden rozenbottels.

Rozen behoren tot dezelfde familie als appels, dus het is niet verwonderlijk dat de rozenbottels eetbaar zijn. Ze zijn rauw vrij bitter, maar smaken heerlijk als je er jam of siroop van maakt. Rozenbottels zijn bovendien ontzettend gezond, want ze zitten boordevol vitamine C, wat belangrijk is voor ons immuunsysteem. En wat dacht je van rozenbotteljam?

Wanneer kun je rozenbottels eigenlijk het beste plukken? Het beste moment voor de oogst is in de herfst, meteen nadat de eerste vorst de rozenbottels wat zachter en zoeter heeft gemaakt, maar ze nog wel stevig en kleurrijk zijn. Meestal kunnen de handschoenen aan in oktober of november (tip tegen de prikkels). Zelf oogsten is natuurlijk heerlijk, maar laat je ook een paar rozenbottels zitten voor de vogels? Zorg ook dat je altijd plukt boven kniehoogte in verband met honden- en vossenontlasting.

Rozen die bottels vormen, oftewel bottelrozen, bestaan in allerlei soorten en maten. Van struik of haag tot klimroos, en van oranjerood tot donkerpaars van kleur. Inspiratie nodig? Dit zijn vijf van de beste rozen voor rozenbottels.

Vogels zijn gek op de rode, eivormige bottels van de hondsroos (Rosa canina), die ook inheems is in Nederland en België. Wij geven ze groot gelijk, want ze zijn ook smakelijk voor mensen. Goede hegplant met witte tot bleekroze bloemen begin zomer.

Deze geliefde rambler, Rosa filipes ‘Kiftsgate’, krijgt grote trossen oranje-rode bottels. Het is geen kleintje, dus geef hem een grote boom of gebouw om tegen te groeien. Je haalt er meer dan genoeg bottels af voor mooie decoraties. Deze roos produceert in de zomer trossen met enkele, roomwitte bloemen die lekker geuren.

De sierlijke urnvormige oranje-rode bottels en buigende takken van Rosa moyesii maken hem tot een uitstekende botanische struikroos voor borders. Hij draagt in de zomer enkele, roze of opvallende donkerrode bloemen.

De inheemse egelantier ofwel Rosa rubiginosa (niet te verwarren met de rimpelroos, Rosa rugosa) heeft geurend blad en kleine roze bloemen, gevolgd door een overvloed aan bottels tot ver in de winter.

Duinroos (Rosa spinosissima, ook bekend als Rosa pimpinellifolia) is een charmante maar erg stekelige botanische roos die rozenbottels geeft. De plant kom ook in het wild voor. De donkerpaarse rozenbottels volgen op de witte, vroege zomerbloemen. 

De rimpelroos (Rosa rugosa) is een prachtroos als je rozenbottels wilt. Maar er zit één groot nadeel aan. Rosa rugosa is zo invasief dat ze op diverse plekken, vooral langs de kust, inheemse plantensoorten verdrijven. Het is niet verboden om rimpelroos in je tuin te zetten, maar er zijn genoeg andere rozen die net zo mooi zijn en dus een betere keuze zijn als je rozenbottels wilt.

Ook de veelbloemige roos (Rosa multiflora) is een invasieve exotische plant die actief wordt bestreden door natuurbeheerders. Plant daarom ook deze liever niet aan, want de zaden uit de bottels verspreiden makkelijk doordat vogels ze opeten.