Komkommerkruid

Alles wat je moet weten over het kweken en gebruiken van bernagie (Borago officinalis), ook wel komkommerkruid genoemd, vind je in deze uitgebreide gids.

Bernagie (Borago officinalis), ook bekend als komkommerkruid of sterrenbloem, is een makkelijk te kweken eenjarig kruid dat oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied komt. De plant groeit uit tot een brede, bossige plant van zo’n 60 cm hoog, met prachtige, stervormige en helderblauwe bloemen die bloeien van de vroege zomer tot in de herfst. Algemeen voorkomende bijen en hommels zijn dol op bernagie; de bloemen behoren tot hun absolute favorieten.

Bernagie is een eetbaar kruid. De jonge bladeren, en de sierlijke bloemen, hebben een frisse komkommersmaak en zijn ideaal voor in salades en dressings. Omdat de bloemen zo aantrekkelijk zijn voor bijen, is het een uitstekende buurplant voor groenten en fruit om meer bestuivers naar je tuin te lokken. Bernagie is vaak een van de laatste eenjarigen die bloeit, soms wel tot de eerste nachtvorst.

Let wel op: de bladeren van bernagie zijn behaard (ruwbladigenfamilie, Boraginaceae) en kunnen bij mensen met een gevoelige huid irritatie veroorzaken. Draag daarom bij voorkeur handschoenen als je met de plant werkt. Eet de plant niet regelmatig of in grote hoeveelheden zonder een arts of gediplomeerde kruidengeneeskundige te raadplegen.

Zaai de grote, zwarte zaden van bernagie direct op de plek waar je de plant wilt hebben. Bernagie vormt namelijk een diepe penwortel en laat zich moeilijk verplanten. Kies een goed doorlatende plek die minstens een halve dag zon krijgt. Heb je zware grond die water slecht doorlaat? Meng er dan wat fijn grind doorheen en hoog de grond wat op, zodat het water makkelijker weg kan.

Bernagie groeit het best op arme grond, dus je hoeft geen mest of compost toe te voegen. De plant past goed in een border met eenjarige bloemen of is een mooie opvuller voor kale plekken tussen vaste planten.

Hoewel bernagie niet ideaal is om in potten te kweken, kan het wel. Kies in dat geval voor een ruime pot van minimaal 25 cm diep en meer dan 30 cm breed. Vul de pot voor tweederde met turfvrije, universele potgrond en voor een derde met grof zand of grit voor een goede afwatering.

Zaai bernagie vanaf halverwege de lente, nadat de kans op nachtvorst geweken is. Je kunt eind van de lente nog een tweede keer zaaien. Zaai altijd direct op de gewenste plek, want bernagie verdraagt verplanten slecht.

Als je de uitgebloeide bloemen laat zitten, zaait bernagie zichzelf uit. In een informele border kan dat een prachtig, natuurlijk effect geven. Wil je dit liever niet, knip de uitgebloeide bloemen dan weg voordat ze zaad vormen.

Zaai de zaden 5 cm diep in vochtige aarde. Wanneer de zaailingen opkomen, dun je ze uit tot ze minimaal 30 cm uit elkaar staan.

Verwijder regelmatig de uitgebloeide bloemen om de plant te stimuleren nieuwe bloemen aan te maken. Over het algemeen vraagt bernagie weinig aandacht en is het een makkelijke plant.

Na de bloei kun je de plant gewoon onderspitten en composteren. De mineraalrijke bladeren verrijken de bodem voor het volgende seizoen. Zorg er wel voor dat je de zaadhoofden verwijdert voordat je de plant composteert, anders staat je tuin het volgende seizoen vol met zaailingen van bernagie.

De bloemen van bernagie zijn een aantrekkelijke en verfrissende garnering voor koude drankjes en salades. Je kunt ze ook kandijen als eetbare decoratie op taarten. Pluk de bloemen voor het beste resultaat net nadat ze volledig open zijn.

De jonge bladeren met hun komkommersmaak kun je het beste vers gebruiken in salades, soepen en andere hartige gerechten, of om dressings extra smaak te geven.

Bernagie wordt al sinds de tijd van de oude Grieken en Romeinen als kruid gebruikt. Recent is ontdekt dat de plant een rijke bron is van GLA (gamma-linoleenzuur), een stof die wordt ingezet bij de behandeling van diverse aandoeningen en bij premenstrueel syndroom. Bernagieolie is verkrijgbaar in capsulevorm. Raadpleeg altijd een gediplomeerd kruidengeneeskundige of arts voor gebruik.

Bernagie is over het algemeen een probleemloze en sterke plant. De jonge scheuten kunnen soms last krijgen van zwarte bonenluis. Dit maakt bernagie een nuttige buurplant voor tuinbonen: de bladluizen worden aangetrokken door de bernagie en laten je bonen met rust.

Oudere bernagieplanten kunnen topzwaar worden en omvallen. Ondersteun de planten daarom bij voorkeur met korte stokjes en touw voordat ze omvallen.