Lees verder onder de advertentie

Iris

Iris
Iris 'Broadleigh Eleanor'
Type: Kruid, Vaste plant
Kenmerken: Blad, Bloem, Giftig
Hoogte: 15
Jan
Feb
Maa
Apr
Mei
Jun
Jul
Aug
Sep
Okt
Nov
Dec
Zaaien
Planten
Bloei
Oogsten
Vermeerderen
Snoeien
Positie in border
Voor Midden Achter
Standplaats
Zon Halfschaduw
Winterhard?
Winterhard
Grondsoort
Zandgrond Kleigrond Veengrond Zure grond Kalkrijke grond
Iris 'Broadleigh Eleanor'

Lees verder onder de advertentie

Irissen zijn geliefde tuinplanten dankzij hun weelderige, kleurrijke en prachtig getekende bloemen. Als je ze goed bekijkt, zijn het net kunstwerkjes, zo kleurrijk en gedetailleerd zijn ze. In deze kweekgids ontdek je alles over het planten, verzorgen en vermeerderen van irissen.

Wat voor plant is iris?

De borstelige iris heeft paarsblauwe bloemen
Foto: Sarah Cuttle.

Het geslacht Iris omvat een groot aantal soorten die je op allerlei plekken kunt kweken: van vijverranden en vochtige grond tot borders, hellingen, potten en rotstuinen. De naam is afgeleid van de Griekse godin van de regenboog, en dat is niet toevallig: irisbloemen komen voor in een indrukwekkend kleurenspectrum.

Irissen zijn door het bekende fleur-de-lis-symbool ook onlosmakelijk verbonden met de Franse en Engelse koningshuizen. Op de juiste plek geplant zijn irissen eenvoudig te kweken en heb je er jarenlang plezier van. De meeste soorten bloeien in de zomer, met uitzondering van de vroegste bolirissen, zoals Iris reticulata, die al in het vroege voorjaar bloeien.

Wekelijks tuintips in je mail

Iedere week dit soort tips in je mailbox? Meld je dan nu aan voor onze gratis nieuwsbrief!
Ontvang elke week de handigste tips, verse tuininspiratie en speciale aanbiedingen.

Soorten iris

Er zijn drie hoofdgroepen irissen, die elk hun eigen karakter en standplaatseisen hebben. Van elegante baardirissen op de droge grond tot waterminnende soorten aan de vijverrand: ontdek welke iris het beste past bij jouw tuin.

Bolirissen

Insect op bloem Iris Reticulata
Dwerg-iris (Iris reticulata). Foto: Sarah Cuttle.

Bolirissen zorgen voor een prachtige uitbarsting van kleur in het seizoen. Hun bloemen bloeien weliswaar kort, waarna de plant weer in rust gaat. Populaire bolirissen zijn Iris danfordiae en Iris reticulata, die al vanaf februari bloeien met prachtig getekende bloempjes op stengels van zo’n 10 cm. De veelkleurige Hollandse iris wordt als snijbloem verkocht en bloeit in de zomer met grote bloemen op lange, stevige stelen.

Borderirissen

Baardiris Nuit de Noces
Baardiris ‘Nuit de Noces’. Foto: Jason Ingram

Tot de borderirissen behoren de baardiris (Iris germanica) en de Siberische iris (Iris sibirica). Zoals de naam al doet vermoeden, zijn deze perfect voor in de border. De baardiris vormt veruit de grootste groep en stamt af van soorten uit het Middellandse Zeegebied en het Midden-Oosten. Deze plant gedijt dan ook goed in droge omstandigheden. De Siberische iris groeit prima in elke redelijke grondsoort.

De baardiris dankt zijn naam aan de rupsachtige haartjesrij op de onderste bloemblaadjes. Elke vertakte stengel draagt meerdere bloemen boven een pol van zwaardvormige, grijsgroene bladeren. Baardirissen worden onderverdeeld in subgroepen: miniatuur, dwerg, middelhoog, border, miniatuur-hoog en hoog.

Vochtminnende irissen

Gele lis (Iris pseudacorus)
Gele lis (Iris pseudacorus)

Vochtminnende irissen zijn winterharde vaste planten met kleurrijke bloemen in het late voorjaar en de vroege zomer. Ze staan boven een pol zwaardvormige bladeren op lange, stevige stelen. Deze irissen hebben grond nodig die het hele jaar vochtig blijft en nooit uitdroogt, met name in de zomer. Ze gedijen het best langs vijverranden en in moerastuinen. De meest populaire soorten zijn Iris ensata, Iris laevigata en de gele lis (Iris pseudacorus).

Standplaats voor iris

winterplanten voor buiten
Foto: Sarah Cuttle.

De meeste irissen groeien het beste op een zonnige plek in goed doorlatende grond. Vochtminnende soorten zoals Iris sibirica vormen een uitzondering: die hebben juist blijvend vochtige grond nodig.

  • Bolirissen hebben volle zon nodig en zeer goed doorlatende grond, anders rotten de bollen. Grotere bolirissen zet je in een border. Miniatuuririssen zijn ideaal voor potten en rotstuinen.

  • Borderirissen willen volle zon en goed doorlatende grond, want de dikke wortelstok dient als waterreservoir. Iris sibirica verdraagt iets meer schaduw dan Iris germanica.

  • Vochtminnende irissen horen thuis in blijvend vochtige grond, een moerastuin of in ondiep water langs vijverranden.

Wanneer kun je irissen planten?

Baardiris Carnival Time
Baardiris ‘Carnival Time’. Foto: Justin Lambert

Afhankelijk van de soort bloeien irissen tussen het voorjaar en de zomer. Miniatuuririssen zoals Iris reticulata bloeien in het voorjaar, tussen februari en maart. Iris sibirica bloeit in juli en augustus, en baardirissen bloeien tussen mei en juni.

  • Bolirissen plant je in de herfst, doorgaans van september tot november.

  • Borderirissen plant je van de late zomer tot de herfst, of in het voorjaar.

  • Vochtminnende irissen plant je in het voorjaar, de zomer of de herfst.

Tip: sommige bolirissen bloeien al vanaf februari, dus plant ze op tijd om te voorkomen dat ze laat bloeien. Plant je ze toch iets later? Dan bloeien ze simpelweg wat later dan gebruikelijk. Zolang de bollen stevig zijn en geen schimmel vertonen, groeien ze gewoon.

Hoe plant je irissen?

Iris reticulata Natascha
Iris ‘Natascha’.

Irissen zijn vaste planten die elk jaar terugkomen. De techniek van planten verschilt per soort.

  • Baardiris: plant de wortelstok (rizoom) zo dat de bovenste helft boven de grond uitsteekt en in de zon ligt. Houd een onderlinge afstand van ongeveer 30 cm aan.

  • Borderirissen: plant met de bovenkant van de wortelkluit op grondniveau.

  • Miniatuurbolirissen: plant ze in potten, rotstuinen of borders. In een border kun je ze wat dieper planten, op ongeveer 15 cm diepte, voor een betere bloei het jaar erop.

Iris in een pot kweken

Bloemen in pot, iris.
Iris Pixie (Reticulata). Foto: Torie Chugg.

Dwergirissen zoals Iris reticulata zijn uitstekend geschikt voor potten, zowel buiten als in een koele, lichte ruimte of kas. Vul een pot bijna tot de rand met turfvrije potgrond. Plant de bollen met de punt naar boven op een diepte van 5 tot 7 cm en met een onderlinge afstand van ongeveer 10 cm. Dek ze af met potgrond en voeg een laagje grind toe voor een betere drainage.

Tuinieren in potten en bakken

€ 12.99
Tuinieren in potten en bakken

Of je nu een tuin, een balkon of een dakterras hebt – in deze speciale uitgave ontdek je 100 ideeën voor potten en bakken voor elk seizoen en in elke situatie. Van rijke bloeiers tot betrouwbare vaste planten en zelfs groente en fruit.

  • Zo kies je de juiste planten
  • De beste verzorgingstips
  • Het hele jaar door kleur en sfeer
Lees meer
Tuinieren in potten en bakken

Iris verzorgen

Iris 'Impressions de jolly' close-up
Iris ‘Impressions de jolly’. Foto: Jason Ingram.

Laat de bladeren van bolirissen op een natuurlijke manier afsterven, zodat de bol energie kan opbouwen voor het volgende jaar. Zorg ervoor dat irisbollen niet te nat staan, met name in de winter, want dat kan rotting veroorzaken.

Baardirissen leven lang, maar de bloei neemt af naarmate de pol ouder en te compact wordt. Verjong je plant door de pol in de late zomer te verdelen. Herplant de jongere, buitenste delen en gooi de oudere stukken wortelstok weg. Ook grote pollen vochtminnende irissen deel je het best in de late zomer.

Knip irissen na de bloei terug door de bloemsteel aan de basis te verwijderen, maar laat het blad op zijn eigen tempo afsterven.

Iris vermeerderen

Graaf een pol op en trek de wortelstokken voorzichtig uit elkaar, met de hand of met een mes. Probeer stukken te maken die elk bladeren én een wortelstok hebben. Knip de bladeren tot de helft terug met een schone snoeischaar.

Herplant elk stuk op ongeveer 12 cm afstand van elkaar. Begraaf de wortelstokken niet te diep: ze moeten door de zon worden gebakken om goed te bloeien.

Problemen bij iris

Irissen kunnen last hebben van verschillende schimmel- en bacterieziekten. Sommige tasten het blad aan, andere doen schade onder de grond aan bollen en wortelstokken.

  • Vlekkenziekte: komt het meest voor bij baardirissen en toont zich als kleine vlekjes op de bladeren met een bruin of geel randje. Verwijder aangetast blad aan het einde van het seizoen en gooi het in de gft-bak (niet op de composthoop).

  • Inktvlekkenziekte: treft doorgaans bolirissen en uit zich in zwarte vlekken op de bladeren. Verwijder aangetaste planten volledig en gooi ze niet op de composthoop. Plant vervolgens een paar jaar geen irissen op dezelfde plek.

  • Roest: kan zowel bol- als rizoomirissen aantasten. Het verwijderen van aangetast blad vertraagt de verspreiding, maar verwijder niet alle bladeren tegelijk, want dat remt de groei van de plant.

10 mooie irissen om te kweken

Iris Edith Wolford close-up
Iris ‘Edith Wolford’. Foto: Paul Debois.

Borderirissen

Iris ‘Edith Wolford’
Een baardiris met heldergele standaardbladen en violette, gerimpelde valbladen. Perfect voor een gemengde kruidachtige border of een grindtuin.
Hoogte x breedte: 90 cm x 20 cm

Iris ‘Feu du Ciel’
Een baardiris met oranjegele standaard- en valbladen en een donkeroranje baard, mooi contrasterend met grijsgroene, zwaardvormige bladeren.
Hoogte x breedte: 80 cm x 20 cm

Iris ‘Wonders Never Cease’
Draagt elegante bloemen met witte standaardbladen en bronzen valbladen met witte rand en een heldergele baard, op slanke stelen.
Hoogte x breedte: 80 cm x 45 cm

Iris sibirica ‘Tropic Night’
De Siberische iris produceert kleine, elegante bloemen en smal, heldergroen blad. ‘Tropic Night’ draagt fluweelzachte violette bloemen met geel geaderde kelen.
Hoogte x breedte: 1,2 m x 90 cm.

De 100 beste planten

De ultieme gids voor het hele jaar door een prachtige tuin € 13.99
De 100 beste planten

De overvloed aan planten kan best wat keuzestress geven. Daarom hebben we de 100 beste planten voor je geselecteerd, mét praktische tips en combinatiesuggesties. Zo ziet je tuin er het hele jaar door schitterend uit.

  • Kies de perfecte planten voor elk seizoen
  • Praktische kweektips voor de beste resultaten
  • De mooiste plantencombinaties volgens experts
  • Inclusief favoriete soorten van kwekers
Bestel deze uitgave
De 100 beste planten

Bolirissen

Iris reticulata
Een vroege bloeier met lichtblauwe tot dieppaarse bloemen en een gele streep door het midden van elk bloemblad, van laat in de winter tot het vroege voorjaar.
Hoogte x breedte: 15 cm x 10 cm.

Iris reticulata ‘Katharine Hodgkin’
Heeft grotere bloemen dan de meeste andere dwergirissen. Elke roomwitte bloem is bedekt met opvallende blauwe adering. Hij is ook een absolute topper als sfeervolle winterplant voor buiten.
Hoogte x breedte: 15 cm x 10 cm.

Winteriris, Iris histrioides
Een dwergachtige, bolachtige iris met dieppaarse bloemen en gele tekening, die bloeit vanaf de late winter. Perfect voor winterse potten.
Hoogte x breedte: 15 cm x 10 cm.

Stinkende iris, Iris foetidissima
De perfecte iris voor een schaduwrijke plek, met name onder bomen waar andere planten het moeilijk hebben. Hij heeft opvallend, groenblijvend blad en doffe paarse bloemen. In de herfst komen de grote zaaddozen open en onthullen rijen oranjeroze zaden die tot ver in de winter blijven zitten. En geen zorgen, hij stinkt niet!
Hoogte x breedte: 75 cm x 45 cm.

Vochtminnende irissen

Gele lis, Iris pseudacorus
Een krachtige wateriris die van nature langs de oevers van grote, zonnige vijvers groeit. Hij vormt forse pollen groen blad waaruit in het late voorjaar elegante, gele bloemen verschijnen.
Hoogte x breedte: 1,2 m x 1 m.

Japanse wateriris, Iris ensata
Heeft bont blad en rijke paarse bloemen. Perfect voor de vijverrand, waar hij zich geleidelijk uitbreidt tot een grote pol.
Hoogte x breedte: 75 cm x 50 cm.

Veelgestelde vragen

Iris 'Broadleigh Eleanor'
Iris ‘Broadleigh Eleanor’. Foto Jason Ingram.

Wat doe je met irissen nadat ze hebben gebloeid?

Na de bloei kun je verdroogde bloemen verwijderen om de plant er verzorgd uit te laten zien, maar laat het blad op zijn eigen tempo afsterven zodat de plant energie kan opslaan. In de herfst of het voorjaar knip je dood blad terug tot grondniveau. Als de pol van een baardiris te vol wordt, deel je hem zo’n zes weken na de bloei.

Wat maakt de irisbloem zo bijzonder?

De iris heeft door de eeuwen heen in veel culturen een bijzondere betekenis gehad. De oude Egyptenaren zagen de iris als symbool van overwinning en in Griekenland is Iris een figuur uit de mythologie. In de middeleeuwen werden irissen bovendien gebruikt als bezwering om het kwaad te weren.

Wekelijks tuintips in je mail

Iedere week dit soort tips in je mailbox? Meld je dan nu aan voor onze gratis nieuwsbrief!
Ontvang elke week de handigste tips, verse tuininspiratie en speciale aanbiedingen.
De redactie van Gardeners' World zit bij een kampvuur in de winter.

Nieuwsbrief Gardeners' World

Ontvang elke vrijdag de beste tuintips, inspiratie en klussen voor je tuin en blijf op de hoogte van aanbiedingen.
Loginmenu afsluiten