Goudbes

De goudbes (Physalis peruviana), soms ook wel Kaapse kruisbes genoemd, krijgt heerlijke oranje vruchten in papierachtige omhulsels. Ontdek hoe je deze bijzondere plant zaait, verzorgt en oogst.

De goudbes (Physalis peruviana) is een plant uit de nachtschadefamilie (Solanaceae), en wordt meestal gekweekt voor zijn kleine, oranje vruchten die verpakt zitten in een papierachtig omhulsel. De smaak is een kruising tussen een kruisbes en tropisch fruit. Je kunt de bessen zo van de plant eten, verwerken in jam of saus, of gebruiken als garnering op gebak en desserts. Elke plant kan tot wel een kilo vruchten produceren, die bovendien rijk zijn aan vitamine C. Voorafgaand aan de bes komen er prachtige, geel met paarse bloemen aan de plant (zie foto).

Een andere naam voor goudbes is ‘Kaapse kruisbes’. De plant is echter niet afkomstig uit Zuid-Afrika, maar uit Peru. De plant wordt wel op grote schaal in Zuid-Afrika geteeld. Belangrijk om te weten: alleen de vruchten zijn eetbaar. Alle andere delen van de plant zijn giftig en kunnen maagklachten veroorzaken als je ze eet.

Goudbes is een naaste verwant van de Chinese lampionplant (Physalis alkekengi), die vaak als vaste plant in borders wordt aangeplant. Ze lijken ook enigszins op elkaar en worden daarom weleens verward. De bessen van Chinese lampionplant zijn niet eetbaar, dus hou de planten goed uit elkaar.

Zet de goudbes op een beschutte, zonnige plek buiten, of kweek hem in een kas of serre. De plant kan tot 1 meter hoog en breed worden, dus hou daar rekening mee bij het kiezen van een plek.

Hoewel goudbes van nature een vaste plant is, geeft het jaarlijks opnieuw zaaien de beste oogst. Zaai de zaden van februari tot maart binnenshuis, op dezelfde manier als tomaten. Gebruik kleine potjes of zaaitrays en zorg voor een temperatuur van 15 tot 18°C. Verspeen zaailingen naar grotere, individuele potten en blijf verpotten naarmate ze groeien.

Plant de jonge planten buiten zodra in mei de kans op nachtvorst geweken is, vaak is dit rond IJsheiligen. Kies voor vochtige, goed doorlatende grond, een kweekzak of een pot gevuld met turfvrije universele potgrond. Als het vaak koel is in de tuin kweek je de kaapse kruisbes het beste in een kas of serre.

Geef de goudbes regelmatig water, zeker tijdens droge perioden. Geef wekelijks plantenvoeding met veel kalium, zoals tomatenvoeding of smeerwortelgier, om een goede vruchtvorming te stimuleren. Naarmate de plant groeit, zul je hem waarschijnlijk moeten steunen met een stok of touw.

Oogst goudbessen van juli tot september, wanneer de papieren omhulsels broos en lichtbruin zijn geworden en de vruchten feloranje kleuren. Bewaar de vruchten in hun omhulsel op een warme en droge plek. Zo blijven ze meerdere weken goed.

Wil je de plant laten overwinteren? Snoei hem na de oogst dan terug tot vlak boven de grond. Wil je hem niet bewaren, spit de plant dan uit en gooi hem op de composthoop.

De goudbes is over het algemeen weinig vatbaar voor ziekten en plagen. Het papierachtige omhulsel beschermt de vrucht afdoende tegen ongewenste diertjes, waardoor je er doorgaans weinig last van hebt.