Kruiptijm

Alles wat je moet weten over het kweken en verzorgen van kruiptijm wordt behandeld in deze uitgebreide kweekgids.

Kruiptijm is een laagblijvende, mat- of kussenvormende plant met kleine, wintergroene en aromatische blaadjes. In de zomer verschijnt er een overdaad aan piepkleine bloemetjes die een magneet zijn voor bijen. De bloemen komen voor in roze, rood, paars en wit, terwijl de bladkleur varieert van grijsgroen en donkergroen tot bont met geel of zilver.

‘Kruiptijm’ is niet altijd een aanduiding voor één bepaalde soort, maar een overkoepelende term voor alle tijmsoorten met een kruipende, mat- of kussenvormende groeiwijze. Bekende soorten zijn de inheemse en (zeer) zeldzame kruiptijm (Thymus preacox) en kleine tijm (Thymus serpyllum), die van nature op droge heide- en kalkrijke grasvelden groeit. Ook de vrij algemene grote tijm (Thymus pulegioides), die je aantreft op redelijk voedselarme graslanden, wordt weleens gebruikt.

Tijm is eetbaar en wordt veel gebruikt om gerechten als soepen en stoofschotels op smaak te brengen. De plant bevat de vluchtige olie thymol, een natuurlijk antisepticum. Bovendien werkt tijm als insectenwerend middel: wrijf wat fijngeknepen blaadjes op een onbedekte huid en insecten houden meer afstand.

Veel tijmsoorten zijn afkomstig uit mediterrane streken, wat meteen duidelijk maakt wat ze nodig hebben. Geef ze volop zon en goed doorlatende grond met een neutrale tot licht alkalische pH. Kruiptijm blijft laag, maximaal 5 tot 10 cm hoog en 20 tot 30 cm breed, en past daardoor op allerlei plekken in de tuin.

Denk aan rotstuinen, verhoogde borders, borderranden, bloembakken, levende muren, groene daken en ondiepe potten. De plant doet het ook bijzonder goed tussen tegels en aan de rand van paden. Wanneer je licht op de blaadjes stapt, geven ze hun heerlijke geur vrij. Eenmaal goed aangeslagen helpt kruiptijm onkruid te onderdrukken, al duurt het zo’n drie jaar voordat de plant dichte kussens heeft gevormd.

Plant kruiptijm bij voorkeur in het voorjaar, of in het najaar als je in een regio met milde winters woont. Kies altijd voor goed doorlatende grond zonder risico op wateroverlast in de winter. Voor kruiptijm in een pot gebruik je universele potgrond en voeg je wat grof zand of grit toe om de afwatering te verbeteren.

Kruiptijm direct in de vollegrond zaaien is zelden succesvol. Beter is het om binnenshuis voor te zaaien in ondiepe bakjes met vochtige zaaigrond, gemengd met een beetje perliet. Houd de temperatuur rond de 13°C, dan kiemen de zaden na ongeveer drie weken. Verplant de zaailingen daarna naar kleine individuele potten en laat ze minstens enkele maanden goed aansterken onder glas voordat je ze buiten uitplant.

Pas geplante kruiptijm heeft de eerste maanden regelmatig water nodig, zeker tijdens droge perioden. Geef bij aanhoudende droogte twee tot drie keer per week flink water, maar let op dat je niet te veel geeft. Kruiptijm is namelijk gevoelig voor wateroverlast. Zorg daarom altijd voor een goede afwatering.

In het najaar geplante kruiptijm profiteert in zijn eerste winter van bescherming tegen zware regenval of strenge vorst. Eenmaal goed aangeslagen is er nauwelijks onderhoud meer nodig. Knip oudere planten af en toe bij om ze compact te houden en te voorkomen dat ze te ver over paden of tegels uitlopen.

Je kunt kruiptijm vermeerderen door de plant te delen, stekken te nemen of te zaaien. Omdat de meeste gekweekte variëteiten geen zaad produceren en stekken best een gepriegel is, is delen de eenvoudigste methode.

Het delen van de plant doe je in de zomer of vroege herfst. Haal voorzichtig stukken van de plant met wat wortels eraan los en plant ze direct opnieuw, waarna je ze flink water geeft. Kleinere stukjes met wortels kun je eerst in een pot oppotten om ze verder te laten groeien, zodat je ze de volgende lente buiten kunt uitplanten.

Stekken neem je van halverwege tot het einde van de zomer. Kies scheuten van het huidige groeijaar die net beginnen te verharden en snijd de langste stukjes af die je kunt vinden. Soms is dit slechts een paar centimeter. Duw de stekjes in vochtige stekgrond gemengd met wat grit en dek ze af met een doorzichtige plastic zak om de luchtvochtigheid hoog te houden. Verwijder de zak zodra je nieuwe groei ziet, dan weet je dat de stekken zijn aangeslagen.

Produceert jouw plant wel zaad, oogst dit dan wanneer het rijp is. Bewaar de zaden gedurende de winter op een droge plek om ze in het voorjaar te zaaien.

Kruiptijm is weinig vatbaar voor ziekten en plagen. Het grootste risico is wateroverlast. Staat de grond structureel te nat, dan kunnen er bruine, dode plekken ontstaan of kan de plant helemaal afsterven. Dit probleem speelt vooral in de winter, wanneer de groei vertraagt of stilstaat en er veel regen valt. Goed doorlatende grond is dan ook de allerbelangrijkste voorwaarde voor een gezonde kruiptijm.